فصل اول حكومت موحدى در مغرب و اندلس و اوضاع سياسى و نظامى و ادارى آن
اكنون كه از بيان تاريخ دولت موحدى در مغرب و اندلس ، از زمان تأسيس آن به دست محمد بن تومرت تا انحلال و انقراض آن در عصر آخرين خلفاى آن ابو العلى ادريس ملقب به ابو دبوس ، در يك دورهء صد و پنجاه ساله ، فراغت يافتهايم ، در اين فصل به بحث درباره سرشت نظام آن دولت در فرمانروايى بر آن امپراتورى عظيم ، در خلال اين مدت دراز مىپردازيم .
دولت موحدى چنان كه ديديم بر مبانى دينى محض استوار بود و در اين باب قرين دولت مرابطى بود ، ولى ميان آن دو تفاوتها و موارد اختلاف بسيار است . آن مبانى دينى كه دولت مرابطى بر آن استوار بود ، عقيدهء دينى و جهاد در راه نشر آن بود . ولى دولت موحدى خصيصهاش اتكاء بر مبانى امامت دينى و نظريهء مهدى منتظر بود و از اين جنبه به دولت عبيدى فاطمى شباهت داشت . البته موحدين هرچند چون فاطميان به اصل مهدويت شيعه اعتقاد داشتند ولى از حركت تشيع در مشرق عالم اسلامى مستقل بودند و مهدويت خود را رنگ محلى مغربى داده بودند .
رياست دولت موحدى در آغاز با امامت مؤسس آن المهدى بن تومرت يكى بود و