نزد خايمه كه اكنون پدرزن او شده بود - دختر خود ويولانته را به او داده بود - كس فرستاد و از او خواست در كار مرسيه به يارىاش برخيزد ، زيرا انقلابات مرسيه سيادت او را در بلنسيه به خطر انداخته بود . خايمه پس از مشورت با روحانيان و امراء به آهنگ فتح مرسيه قدم در راه نهاد و با آنكه مرسيه در منطقهء نفوذ پادشاه قشتاله بود به خواست او تن در داد « 16 » و با لشكرى گران رهسپار جنوب شد و مرسيه را در محاصره گرفت . آراگونيها همه راهها بويژه راه غرناطه را به مرسيه بستند . اين محاصره چند ماه مدت گرفت . چون الواثق هيچ راه ديگرى در پيش نداشت با خايمه به مذاكره پرداخت كه شهر را تسليم كند و در عوض مرسيه دژ يسر را به او دهد كه با زن و فرزند و ياران در آنجا زندگى كند . خايمه پادشاه آراگون در ماه فوريهء سال 1266 م / 664 ه به مرسيه داخل شد « 17 » . خايمه پادشاه آراگون از مردم مرسيه نخواست مانند ديگر شهرهايى كه به دست آنها افتاده بود شهر را ترك كنند ولى از آنها خواست اجازت دهند تا مردم آراگون و قطلونيه به مرسيه مهاجرت كنند .
بدينگونه مرسيه پايگاه بزرگ مسلمانان در ناحيهء شرقى اندلس سقوط كرد .
خايمه از آن پس بر ديگر بلاد شرقى اندلس از بنشكله و قسطلونه در شمال تا قرطاجنه و لورقه در جنوب غلبه يافت ، در مدتى كه از سى سال تجاوز نمىكرد . با سقوط مرسيه سيادت اسلام پس از پانصد سال از آن منطقهء وسيع اندلس اسلامى برافتاد . مسلمانان ساكن آن نواحى ترجيح دادند كه در اوطان قديم خود بمانند و تسليم حكم فرمانروايان جديد خود شوند و به از دست رفتن حقوق دينى و مدنى خويش تن دردهند و ويژگيهاى بزرگ خود را اندكاندك به فراموشى بسپرند . چند شورش داخلى هم گرهى از كارشان باز ننمود تا به مرور ايام دين قديم خود را از دست دادند و زبان عربى را فراموش كردند و به ذلت و عبوديت افتادند . عاقبت كيش مسيحى جاى اسلامشان را گرفت و كليساى اسپانيا جاى محاكم اسلامى را اشغال كرد و اين يكى از دردناكترين غمنامههاى تاريخ است و از
هامش
( 16 ) .. 231 . P . VI . T ; dibi : etneufaL . M( 17 ) . ابن خلدون سقوط مرسيه را به اجمال بيان مىكند ج 4 / ص 171 . و ما بخشى از مطلب خود را از :303 - 003 . P , dibi : orimeR . Gبرگرفتهايم كه اقوال مورخين مسيحى را خلاصه كرده است .