امروز در دير سلطنتى در شهر برغش ( بورگس ) « 33 » است . موقعى كه به ديدن اين شهر تاريخى رفتم اين علم را در موزهء شهر ديدم همانند فرش بزرگى است به طول 30 / 3 و عرض 20 / 2 متر در وسط دايرهء بزرگ زردرنگى است در ميان يك مربع . دايره و مربع به نقشهاى عربى و اسلامى منقش شده است و آن مربع در مربع ديگرى به رنگ قهوهاى قرار دارد و بر آن به خط آبى آيات قرآنى نوشته شده و در پايين آن دايرههايى است كه درون آنها دعاهاى مختلف مكتوب است . ظاهرا اين علم را در جلو لشكر حركت نمىدادهاند ، بلكه آن را در خيمهء خليفه مىآويختهاند . از اينروى در اين موزه آن را به اين نام مىخوانند
savaN sal ed nodneP
يعنى آويزهء جنگ عقاب . و در يك سطر در زير آن اين عبارت را به زبان اسپانيائى نوشتهاند « غنيمتى كه در جنگ عقاب از دشمن گرفته شده . » « 34 »
3
اكنون بايد به بيان علل و اسباب مادى و معنوى شكست موحدين در اين جنگ پرداخت ، و عوامل اين فاجعهء هولناك را بررسى نمود . حقيقت اين است كه لشكر عظيم موحدى دستخوش اختلال و عدم انتظام بود . افراد تشكيل دهندهء آن از نژادها و عناصر مختلف بودند و از يك فرماندهى واحد نيرومند محروم .
همچنين به سبب دور بودن از مركز خود از حيث سازوبرگ رزم و آذوقه و علوفه در
هامش
( 33 ) . به اسپانيايى :sagaleuH sal ed oiretsanoM laeR( 34 ) . براى آگاهى بيشتر از ويژگيهاى اين علم رجوع كنيد به كتاب ديگر مؤلف : الاثار الاندلسيه الباقيه فى اسبانيا و البرتغال ( الطبعة الثانيه ) ص 213 و 214 .
و نيز رجوع كنيد به :laeR led senamlusuM sanesnE atsiuqnoceR al ed seratliM soeforT : soiR sol ed . A . 84 - 72 . P ) 3981 dirdaM ( . ) sogruB ( sagleuH sal ed oiretsanoM