رسالههايى كه از او برجاى است شاهد حذاقت او در اين صناعت است . پس از مرگ او ابو عبد الله محمد بن عبد الرحمان بن عياش اندلسى از مردم بر شانه از اعمال المريه به اين مقام رسيد . تا پايان عمر خليفه همان منصب داشت .
ابن عياش در دستگاه پسر ابو يوسف ، محمد الناصر و نوادهء او يوسف نيز سمت دبيرى داشت . برخى نامهها و رسائل او در دست است . از جمله نامهاى است كه در آن اتهامات ابن رشد و ياران او را برشمرده و آنان را به خروج از شريعت متصف ساخته است .
در عهد خليفه ابو يوسف يعقوب المنصور ، ابو جعفر احمد بن مضاء از مردم قرطبه منصب قضا داشت . پس از او ابو عبد الله محمد بن مروان از مردم و هران به قضاوت گماشته شد و چون عزل شد ابو القاسم احمد بن محمد از فرزندان بقى بن مخلد فقيه شهيد اندلسى جانشين او گرديد و تا زمان وفات خليفه بر منصب خود بود . « 30 »
خليفه ابو يعقوب شانزده پسر برجاى نهاد يكى محمد كه ولىعهد بود و ديگر ابراهيم و عبد الله و عبد العزيز و ابو بكر و زكريا و ادريس و عيسى و موسى و صالح و عثمان و يونس و سعد و مساعد و حسن و حسين . از اين ميان جز محمد دو تن ديگر ابو محمد عبد الله العادل و ابو العلاء ادريس المأمون نيز به خلافت رسيدند . شمارى نيز دختر داشت .
گويند كه خليفه ابو يوسف يعقوب ، چهرهاى تيرهرنگ داشت با قامتى بلند و صورتى زيبا و چشمانى درشت و سياه و بينى عقابى و ريش مستدير و اندامى درشت و بانگى بلند و بيانى شيوا . « 31 »
هامش
( 30 ) . المراكشى ، المعجب ص 149 .
( 31 ) . المراكشى المعجب ص 147 و 148 . ابن خلكان وفيات الاعيان ج 2 / ص 428 .