گفتند كه زهد اختيار كرد و در شهرها به سياحت پرداخت و آهنگ مشرق كرد و در گمنامى مرد و در شام به خاكش سپردند و شايعات ديگر « 17 » . با مرگ او درخشانترين دورههاى دولت موحدين پايان گرفت .
4
خليفه ابو يوسف يعقوب المنصور يكى از بزرگترين خلفاى دولت موحدى است ، تنها جد او عبد المؤمن مؤسس دولت بر او برترى دارد . در سايهء او دولت موحدى به اوج قوت و عظمت خويش رسيد . ابن الخطيب او را ستارهء بنى عبد المؤمن وصف مىكند . در روايات اسلامى از علاقهء او به جهاد در اندلس و فداكارىاش در دفاع از اسلام سخن بسيار رفته است . ابو يوسف به امور سپاه و سپاهيان توجه خاص داشت و با عطاياى خود لشكريان را دلگرم مىداشت . موحدين را كه در لشكر بودند هر چهار ماه يكبار مواجب مىداد ولى غزها و عربها را هر ماهه و مىگفت موحدين مردم اين دياراند و اموال و اقطاع دارند ولى غزها و عربها غريباند و نيازمند عطاى رسمى . غزوات او در مغرب و اسپانيا و بويژه پيروزى او در نبرد الارك قدرت نظامى او را به اثبات رسانيد . از خصوصيات او ورع و تقواى او بود . خود را به اجراى احكام شريعت سخت ملزم مىدانست . در امر به معروف و نهى از منكر و اقامهء حدود حتى در ميان خويشاوندان و فرزندان جد بليغ مىورزيد و به اقامهء نمازهاى پنجگانه پاىبند بود . به هنگام نماز مناديان مردم را به نماز فرا مىخواندند و هركس را كه تعلل مىورزيد يا ترك نماز مىكرد عقوبت مىنمود . در اقامهء حدود گاه از حد خارج مىشد و گويند هركس را كه شراب مىخورد مىكشت و بعضى از عمال را كه مردم از او شكايت كرده بودند هلاك كرد « 18 » .
هامش
( 17 ) . البيان المغرب ص 211 . وفيات الاعيان ج 2 / ص 431 .
( 18 ) . ابن خلكان وفيات الاعيان ج 2 / ص 418 و 433 . الكامل ج 12 / ص 536 ابن عذارى البيان المغرب ، القسم الثالث ص 205 . المقرى ، نفح الطيب ج 2 / ص 532 .