به نظارت در آن برگماشت ولى بناى آن به عللى تعطيل گرديد . خليفه در سال 584 ه / 1188 م كه از غزوات خود در افريقيه فراغت يافت ، فرمان تكميل بناى مسجد جامع و اتمام بناى صومعه را صادر كرد . ابن صاحب الصلاة مىگويد كه خليفه ابو يوسف اين جامع اعظم را از آجرهاى باروى قصور ابن عباد بنا كرد . هرگاه در اشبيليه بود كار بنا از سر گرفته مىشد و چون از اشبيليه بيرون مىرفت كار تعطيل مىگرديد . تا عصر اين خليفه رسم بر آن بود كه در بناها به استحكام و شكوه و فخامت آن توجه كنند و كمتر به تزيينات آن پردازند . خليفه ابو يوسف فرمود در تزيين و تذهيب آن سعى فراوان به كار برند .
صومعه يا منارهء عظيم مسجد جامع اشبيليه امروزه هنوز هم برپاست .
و به برج ناقوس كليساى بزرگ اشبيليه كه بر روى ويرانههاى مسجد جامع اعظم ساختهاند ، تبديل شده . آن را به زبان اسپانيايى لاخير الدا
adlariG aL
گويند و با آنكه به برج ناقوس تبديل شده هنوز هم از شكوه اسلامى ديرين خود برخوردار است و يكى از آثار مهم باستانى اسپانيا به شمار است . « 9 »
خليفه ابو يوسف در ايامى كه در اشبيليه بود به تنظيم امور و نظر در كار واليان پرداخت . امارت اشبيليه را به پسرش السيد ابو زيد داد و امارت بطليوس و حوالى آن را به السيد ابو الربيع بن ابى حفص بن عبد المؤمن و امارت منطقهء غرب را به ابو عبد الله بن ابى حفص بن عبد المؤمن . همچنين عمال خود را به اطراف فرستاد و به تعمير باروها و بناى استحكامات شهرها فرمان داد . « 10 »
در اين مدت در قشتاله و ليون هم دگرگونيهايى پديد آمده بود و معاهدهء تازهاى ميان قشتاله و آراگون براى مقاومت در برابر موحدين بسته شده بود و پدر وى دوم به يارى آلفونسوى هشتم برخاسته بود . اثر اين معاهده در نبرد وادى الحجاره معلوم شد .
در آن هنگام كه ابو يوسف يعقوب براى بار دوم به اراضى قشتاله لشكر برده بود . در اين
هامش
( 9 ) . رجوع كنيد به كتاب ديگر من : الآثار الاندلسيه الباقيه چاپ دوم ص 51 - 56 .
( 10 ) . البيان المغرب ، القسم الثالث ص 204 و العبر ج 6 / ص 245 .