دادند . دو يا سه روز بعد در اثر آن جراحت چشم از جهان فروبست . « 12 »
روايت ابن ابى زرع در روض القرطاس با روايت المراكشى اختلاف چندانى ندارد و گويد كه چون صبح بردميد خليفه جز شمار اندكى از خواص و حشم خود بر گرد خود نديد ، اينان با خليفه حركت مىكردند و همراه او مىآسودند . سران اندلس نيز در زمرهء اينان بودند . چون آفتاب طلوع كرد و مسيحيان آنچه را كه شبانگاه اتفاق افتاده بود به چشم خود ديدند و از جاسوسان خود شنيدند و دانستند كه جز پردهسراهاى امير المؤمنين خيمهاى برپاى نمانده است از شهر بيرون جستند و در حالىكه فرياد مىزدند الرى ، الرى « 13 » ، يعنى پادشاه ، پادشاه به آن حمله آوردند . خليفه خود شمشير كشيده از خود دفاع مىكرد آنسان كه شش تن را بر خاك هلاك افكند و عاقبت خود نيز جراحتى هول برداشت و بيفتاد . در اين پيكار ده هزار تن از مسيحيان كشته شدند عاقبت منهزم شده به دروازههاى شهر بازگشتند . سران سپاه امير المؤمنين را كه مشرف به مرگ بود حركت دادند . باقيماندهء لشكريان نيز حركت كردند . خليفه در راه جان تسليم كرد . وفات او در روز شنبهء دوم ربيع الآخر سال 580 ه / سيزدهم ژوئيهء سال 1184 م در نزديكى جزيره الخضراء اتفاق افتاد . « 14 »
مورخين بعد نيز مرگ خليفه را در ميدان جنگ تائيد كردهاند . از جمله ابن الخطيب در الاحاطه . گويد چندى مرگ او را پنهان نگه داشتند . ولى تاريخ وفات او را بيست و هشتم ربيع الاخر سال 580 كه مصادف با اوت سال 1184 م است ضبط كرده است . « 15 »
ابن اثير و صاحب الروض المعطار مرگ او را در اثر بيمارى كه از آن ياد نكردهاند ، مىدانند گويند در شنترين بيمار شد و بمرد تابوت او را به اشبيليه آوردند . « 16 »
هامش
( 12 ) . المراكشى المعجب ص 145 و 146 . ابن خلكان نيز همين روايت را آورده است ، وفيات ج 2 / ص 494
( 13 ) .. yeR lE yeR lE( 14 ) . ابن ابى زرع ، روض القرطاس ص 140 ، 141 .
( 15 ) . ابن الخطيب الاحاطه ، نسخه خطى ياد شدهء اسكوريال ، برگ 395 .
( 16 ) . ابن الاثير الكامل ج 11 / ص 190 . الروض المعطار ( صفة جزيرة الاندلس ) ص 114 .