داخل شد و از دريا گذشت و به مغرب رفت و در مراكش استقرار يافت تا در سال 574 ه در مراكش ديده از جهان فروبست . « 1 »
از آثار اوست در نثر : رسالهاى خطاب به خليفه عبد المؤمن در اثبات امر محمد بن تومرت با ادلهء تاريخى و منطقى . در اين رساله ميان نفس مطمئنهء مؤمنهء راضيه و نفس نزوعيهء امارهء سركش جدالى درمىگيرد . نفس مطمئنه سخن را به عصر مرابطين مىكشاند و آن را عصر ضلالت و فسق مىشمارد و مىكوشد كه صدق دعوى المهدى بن تومرت و مشروعيت امامت او و انتساب او را به اهل بيت اثبات كند . لاجرم نفس نزوعيهء اماره به صدق سخن او اعتراف مىكند . ابن طاهر رسالهء خود را كه الكافيه نام دارد به مدح خليفه عبد المؤمن و دعاء در حق او و بيان مآثر و اعمال خيرش پايان مىدهد . « 2 »
اما مروان بن عبد العزيز فقيهى عالم و اديبى بزرگ و شاعرى توانا بود .
پيش از آنكه به امارت بلنسيه رسد متولى بلنسيه بود . ما پيش از اين در باب حوادث سياسى زندگى او و خلع او از امارت و سالهاى دراز زندانى شدنش سخن گفتهايم .
ابن الابار برخى حبسيات او را نقل كرده است . چون به پايمردى وزير ابو جعفر بن عطيه از زندان خلاصى يافت و در مجلس خليفه عبد المؤمن جاى گرفت حق نعمت آن وزير نشناخت و خليفه را به قتل او تحريض كرد و حتى در مثالب او قصيدهاى پرداخت و ما پيش از اين از او ياد كرديم . ابن عبد العزيز به سال 578 ه / 1182 م در مراكش زندگانى را بدرود گفت . « 3 »
ديگر از وزرايى كه به حليه شعر و ادب آراسته بودند يكى هم ابو جعفر احمد بن عبد الرحمان الوقشى است وزير و كاتب ابن همشك نايب او در شهر جيان .
ابن همشك چون در جنگ السبيكه در اراضى غرناطه به سال 557 ه شكست خورد ، به سوى شرق اندلس گريخت . موحدين از پى او درآمدند و شهر جيان را محاصره
هامش
( 1 ) . ابن الابار . الحلة السيراء ص 216 و 222 .
( 2 ) . عنوان كامل اين رساله چنين است : الكافيه فى براهين الامام المهدى رضى اللّه تعالى عنه عقلا و نقلا . ابن القطان متن كامل آن را در نظم الجمان آورده است . مخطوط ، برگ 20 الف ، 30 ب .
( 3 ) . الحلة السيراء ص 212 و 216 . المغرب من اشعار المغرب ، ص 80 و 108 .