نفاق و شقاق . « 1 »
ديگر ابو عبد اللّه بن ابن ابى الخصال بود و برادرش ابو مروان عبد الملك . نام ابو عبد اللّه ، محمد بن مسعود بن خلصة بن ابى الخصال الغافقى بود . اصل او از استان جيان و از مردم شقوره . ابن ابى الخصال در سال 465 ه متولد گرديد . در قرطبه و غرناطه سكونت جست . در حديث و علوم لغت و سير و نيز در نظم و نثر براعت يافت .
آنسان كه او را پيشواى بلاغت خواندند . ابن بشكوال او را « مفخر زمان خود و جمال مردم عصر خود » مىخواند . ابو القاسم الملاحى گويد كه در عصر خود همانندى نداشت . به رجال لمتونه پيوست و وزارت و كتابت على بن يوسف را بر عهده گرفت و در نزد او به مقامى شامخ رسيد . برادرش ابو مروان عبد الملك در ديوان كتابت معاون او بود . به قلم ابن ابى الخصال از جانب على بن يوسف نامههاى بسيار در اغراض مختلف صادر شده و بسيارى از آنها به دست ما رسيده است . اين نامهها بر زيبايى و فيضان بلاغت او دلالت دارند . او همچنان در دربار مرابطى به كار مشغول بود تا به امر على بن يوسف نامهاى به سپاه مرابطين كه در بلنسيه بودند نوشت و آنان را از شكست در برابر دشمن ملامت كرد . اين نامه سراسر توهين و طعن و دشنام بود . « 2 » اين امر سبب شد كه ميان او و امير وحشتى ايجاد گردد و كار بر آن قرار گيرد كه ابو عبد اللّه از منصب خود استعفاء كند و على بن يوسف استعفاى او بپذيرد .
ابو عبد اللّه به قرطبه بازگشت و پس از اندك زمانى در ماه ذو الحجهء سال 540 ه / 1146 م درگذشت . برادرش عبد الملك پيش از او در سال 539 ه در مراكش مرده بود . « 3 »
هامش
( 1 ) . ابن بشكوال ، الصله ( القاهره ) شماره 1267 . فتح ابن خاقان قلائد العقيان ، ص 109 - 115
( 2 ) . اين نامه در مجموعهء اسكوريال مخطوط شماره 538 الغزيرى آمده است . و نيز در المعجب پارهاى از آن ديده مىشود ، ص 98 . آن را دكتر حسين مونس بهطور كامل در مجلهء المعهد المصرى بمدريد . شماره سوم سال 1955 ص 116 و 117 چاپ كرده است .
( 3 ) . ابن بشكوال ، الصله ( القاهره ) شماره 1294 . الاحاطه مخطوط ياد شده در اسكوريال برگ 39 . و المعجب ص 96 و نفح الطيب ج 2 / ص 137 . و نيز :. 561 . oN selonapsE - ogibarA socifargoeG » y « serodairotsiH : seugioB . P