گرد آمده بودند سركشى كند . در خلال سركشى با قبايل جد ميوه و مصموده و جنفيسه و رجراجه و حاحه ، هريك در محل خودشان ديدار كرد . و فرمان داد و اعظان براى ايشان مجالس وعظ ترتيب دهند و مقاصد عقيدتى موحدين را برايشان تشريح كنند تا در عقايد خود استوار گردند . آنگاه مالى در ميان ايشان پخش كرد . سپس هيئتى از قبيلهء جزوله آمدند و امان خواستند و بر ولاء و ايمان خويش تأكيد ورزيدند . صدق گفتارشان به اثبات رسيد و آنان را از بازگشت به خلاف سخت برحذر داشتند و گفتند كه اين بار اگر راه خلاف پيش گيرند جز هلاكت سرنوشتى نخواهند داشت . خليفه عبد المومن سپس به تارودنت رفت . قبايل سوس در آنجا گرد آمده بودند . آنان نيز بر ولاء و ايمان خويش تأكيد ورزيدند و در ظل رعايت او قرار گرفتند . چون به آنسا رسيد - در جوار بلاد سوس - قبايل تينملل و هنتاته بر گرد او اجتماع كردند ، آنان نيز چون ديگر برادرانشان از خوان كرم و انعام او برخوردار شدند . در اين احوال پائيز روى به رفتن داشت و زمستان فرا مىرسيد .
عبد المومن به تينملل رفت تا با زيارت قبر المهدى به گردش خويش پايان دهد . پس آهنگ زيارت نمود . از اطراف و اكناف قبايل مىآمدند ، آنچنانكه دره و دشت و كوه را فراگرفتند . همه به آيين او گردن نهادند و مشمول عنايات او شدند . مقصود او كه مىخواست بنيان عقيدت ابن تومرت يا آيين « توحيد » را در سرزمين زادگاهش استوارى بخشد و زنگ هرگونه شائبهاى را از دلها بزدايد به حاصل آمد . در اواخر ماه رمضان سال 552 ه به مراكش بازگرديد . خبر اين سفر در ماه شوال همان سال در رسالهاى به انشاى كاتب او ابو عقيل بن عطيه برادر وزير ابو جعفر با اسلوبى بليغ صادر شد « 1 » .
در همين سال 552 ه پس از زيارت تينملل گفت كه مصحف عثمان را از قرطبه به مراكش آورند . اين مصحف يكى از چهار مصحف مشهورى است كه خليفه عثمان بن عفان به چهار شهر مكه و بصره و كوفه و شام فرستاده بود و از ذخاير بنى اميه در اندلس بود و آن را در مسجد بزرگ قرطبه به وديعت نهاده بودند .
ادريسى در ضمن سخن از مسجد قرطبه اين مصحف را توصيف مىكند كه « در شمال
هامش
( 1 ) . رسائل الموحديه ، الرسالة السابعه عشر ص 81 - 92 .