اين بخش تأليف ابن تومرت نيست . نوشتهاى است از خليفه ابو يعقوب يوسف فرزند خليفه عبد المؤمن بن على جانشين ابن تومرت . « كتاب الجهاد » در آخر ماه شعبان سال 579 به پايان آمده است . « 1 »
در كتاب جهاد احاديث بسيارى در فضيلت جهاد و ترغيب و تحريض به آن و بيان محاسن آن و فضيلت شهادت در راه خدا آمده است و در پى آن از جهاد به مال در راه خدا سخن رفته و همه با ذكر احاديثى اثبات شدهاند . احاديث فراوانى كه در اين بخش آمده است خود دليل ديگرى است كه كتاب الجهاد را خليفه ابو يعقوب يوسف تأليف كرده است ، زيرا اين خليفه در علم حديث و علوم شرعى سرآمد همگان بود و بخصوص بيش از ديگران به علوم محمد بن تومرت آشنايى داشت . « 2 »
6
كتاب « اعز ما يطلب » را مىتوان وصيت عقيدتى و سياسى ابن تومرت به حساب آورد و از نظر مطالبى كه در آن آمده اساس عقيدت و سياست دولت موحدى شمرد . اما ابن تومرت كتاب ديگرى به زبان عربى دارد به نام « الموطأ » كه به « موطأ الامام المهدى » شهرت دارد . الموطأ كتاب ضخيمى است به شيوه موطأ مالك در عبادات و معاملات و حدود .
مىدانيم كه مذهب مالك بن انس ( 95 - 179 ه ) از اواخر قرن دوم هجرى در مغرب و اندلس مذهب همگان بود . ابن تومرت با آنكه در مشرق نزد چند تن از علماى بزرگ و اقطاب آن عصر درس خوانده بود ولى همچنان برطبق مذهب علماى مغرب از پيروان مذهب مالكى بود . ازاينرو كتاب خود را در عبادات و معاملات و حدود ، يا به عبارت ديگر علم فروع ، الموطأ ناميد تا بگويد كه او همچنان بر مذهب امام مالك است و الموطأ او چيزى جز مختصر كتاب امام مالك نيست .
هامش
( 1 ) . ابن صاحب الصلاة ، المن بالامامه ، مخطوط ياد شده برگ 46 الف .
( 2 ) . رجوع كنيد به كتاب الجهاد ( از كتاب ابن تومرت ) ص 377 - 400 .