پيكار بودند گردش را گرفته بودند و پيروزيهاى پىدرپى او بر مرابطين روح حماسه در آنها برانگيخته بود . و اينك در التهاب آخرين پيروزى بودند . ابن تومرت نامهاى به خط خود نوشت و صادر كرد تا در ميان قبايل بخصوص جزوله و لمطه و هنكيسه و درعه و صنهاجهء قبله و هسكورهء قبله و قبايل مجاور ايشان خوانده شود .
در آن نامه آنان را دعوت كرده بود كه نزد او آيند . ابن تومرت در گفتار و نوشتههاى خود مرابطين را به نامهاى گوناگون مىخواند چون ملثمين و مجسمين و حشم و نام تازهاى كه اين روزها به آنها داده بود : الزراجنه . آنان را به زرجان تشبيه كرده بود . زرجان پرندهاى است سفيد با شكم سياه . يعنى اينان نيز جامههاى سفيد مىپوشند ولى دلهايشان سياه است . « 1 » دسته دسته مردم از هر سو مىآمدند تا سپاهى عظيم كه قوام آن چهل هزار جنگجوى بود به وجود آورد . ازين شمار تنها چهار صد تن سوار بودند باقى همه پياده . ابن تومرت بزرگترين سرداران خويش ابو محمد بشير و عبد المؤمن بن على را فرماندهى داد . نيز فرمان داد كه در نماز بر عبد المؤمن اقتدا كنند . ابن تومرت خود بيمار بود و در اين جنگ با اين لشكر جرار همراه نشد . موحدين از دامنههاى كوه به دشتها آمدند و آهنگ مراكش كردند .
در اينجا در روايات گونهاى آشفتگى است يكى در تاريخ حركت موحدين به پايتخت مرابطين و يكى در ترتيب وقايع . اما از حيث تاريخ ، اليسع حركت لشكر موحدين را سال 521 ه / 1127 م ضبط كرده است ولى ابن القطان سال 524 ه يعنى سال وفات ابن تومرت را . ديگر مورخان همچنين مىگويند .
ابن القطان از بعضى درگيريهايى كه پيش از حملهء بزرگ در پاى باروهاى مراكش رخ داد ياد مىكند و مىگويد نبردى ميان مرابطين و موحدين به سردارى ابو بكر بن يندوج در كيك واقع شد كه منجر به هزيمت مرابطين گرديد . موحدين بر اسلحه و متاعشان دست يافتند . از پس آن نبردى ديگر بود . اين بار موحدين با لشكرى كشن به سردارى ابو بكر بن على بن يوسف آمدند : يطى بن اسماعيل نيز در اين لشكر بود و سردار لشكر موحدين محمد البشير بود . اين نبرد در جروبه درگرفت و مرابطين منهزم شدند و لشكرگاهشان به تاراج رفت و سلاحها و اسبانشان به دست
هامش
( 1 ) . ابن القطان ، نظم الجمان ( مخطوط ياد شده ) .