موحدين را بويژه در شبه جزيرهء اندلس - كه هريك از آن دو دولت را در آنجا اوضاع و مبادى خاص خود بوده است - روشن مىسازند .
اشارت به اين امر نيز ضرور مىنمايد كه در تدوين اين مجلد نيز همان شيوهاى را در پيش گرفتهام كه در نگارش دو مجلد پيشين در پيش گرفته بودم . در اينجا نيز از نظام حكومت و اوضاع سياسى و دينى هريك از دو دولت مرابطى و موحدى و اوضاع اجتماعى و سير حركت فكرى در اندلس بحث كردهام . البته به آن اندازه كه منابع و اسنادى كه در دست داشتهام مرا مدد كردهاند .
همچنين در اين مجلد جايى براى اسپانياى مسيحى و حوادث آن در اين سالها باز كردهام .
در بين صفحات نقشههاى جغرافيايى و تاريخى كه مكان وقوع جنگها و حوادث را نشان مىدهد و من خود آنها را از نزديك ديدهام گنجانيدهام ، باشد كه كار خواننده را در درك اوضاع اين رزمگاهها و موقعيت آنها آسان سازد .
در پايان سپاس بىكران خود را به هيئتهاى علمى و مسئولين كتابخانهها كه مرا در اين مهم در تحقيق و مراجعه و عكس و نقل يارى كردهاند عرضه مىدارم ، مقدم بر همه از معهد الدراسات - الاسلاميه در مادريد و كتابخانهء اسكوريال و كتابخانهء ملى مادريد و كتابخانهء رباط و كتابخانه جامع القرويين در فاس و بخش نسخ خطى موزهء بريتانيا و كتابخانهء بادليان در آكسفورد و دار الكتب - المصريه سپاسگزارم .
محمد عبد اللّه عنان قاهره ، رجب سال 1383 نوامبر سال 1963
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي ) — صفحة 4
مساهمون: عبد المحمد آيتى
ص٤