حق ايشان . امير المسلمين به اتكاء اين فتوا فرمانى به همهء بلاد اندلس صادر كرد كه همه مسيحيان معاهد را به مغرب بفرستند . جماعات كثيرى از ايشان را به مغرب ، به شهرهاى مكناسه و سلا تبعيد كردند و بعضى به ديگر شهرهاى مغرب . در خلال عبور از دريا و در راه خلق كثيرى از ايشان به هلاكت رسيدند . مسيحيان در بلاد مغرب سرگردان و بىپناه بودند . امير المسلمين جمعى از ايشان را در صفوف نگهبانان خاص خود جاى داد . اينان بعدها از حيث اخلاص و كارايى از ديگر نگهبانان ممتاز شدند . البته اين تبعيد شامل همهء مسيحيان نشد بعضى از ايشان در غرناطه و قرطبه و ديگر شهرها به علل مختلف باقى ماندند . اينان بار ديگر رشد و نمو يافتند و شمارشان افزون گرديد . تبعيد معاهدين در ماه رمضان سال 521 ه / اواخر سال 1127 م واقع گرديد و مسيحيان سالهاى سال بود كه گرفتار چنين بلائى نشده بودند . « 1 »
خاورشناس سيمونت از آلام و رنجهايى كه بر مسيحيان به هنگام تبعيد وارد آمده سخن مىگويد و مىگويد « عنايت الهى چنان خواست كه اين قساوت كيفر داده شود ؛ چند قرن بعد موريسكيان يا عربهاى مسيحى شده همين آلام و رنجها را به هنگام تبعيدشان از اسپانيا تحمل كردند » . البته اين يك مقايسهء ناموفق است زيرا اسپانيا عربهاى مسيحى شده را پس از تبعيد به چنان آزار و شكنجههايى مبتلا ساخت كه نظير آن را حتى در كتبى كه راجع به شهداى مسيحيت نوشته شده كمتر توان يافت .
2 - گرفتن ماليات و ساختن بارو
در سال 520 ه كه ميان آلفونسوى محارب و مسيحيان معاهد اندلسى با اسپانياى مسلمان جنگ درگرفت ، نهضت المهدى محمد بن تومرت در مغرب نيز
هامش
( 1 ) . رجوع كنيد به الحلل الموشيه ، ص 66 و 70 . ابن الخطيب ، الاحاطه ج 1 / ص 119 و 120 .
ابن عذارى : البيان المغرب ( اوراق سابق الذكر ص 86 ) . اشباخ ، تاريخ الاندلس فى عهد المرابطين و الموحدين ( الطبعه الثانيه ) ص 147 - 150 .157 - 647 . A ) 5981 dirdaM ( sebarazoM sol ed airotsiH , tenomiS . j . F