را برايش فرستاد « 19 » . با آنكه اكثر راويان سليمان را در قتل عبد العزيز متهم كردهاند ، تنها صاحب اخبار مجموعه مىگويد كه سليمان از قتل عبد العزيز تأسف خورد . به عبارت ديگر او در اين قتل دست نداشته است . البته اين تنها يك روايت است و از انواع رواياتى كه از ظاهر آنها ضعف آشكار است « 20 » .
چون عبد العزيز بن موسى كشته شد زعماى اشبيليه اتفاق كردند كه ايوب بن حبيب اللخمى را كه خواهرزادهء موسى بن نصير بود به امارت بردارند . ايوب مردى عاقل و صالح بود . با روى كار آمدن او دلها آرامش يافت . شش ماه در آن مقام ببود . در خلال آن ايام پايتخت اندلس را از اشبيليه به قرطبه آورد « 21 » . چندى بعد محمد بن يزيد كه به جاى عبد اللّه بن موسى امارت افريقيه يافته بود ، عزلش كرد و حر بن عبد الرحمان الثقفى را به امارت اندلس برگزيد . حر بن عبد الرحمان در ماه ذوالحجهء سال 97 با جمع كثيرى از سران افريقيه وارد اندلس شد . فرمانرواى جديد در آغاز به سركوبى فتنهها و منازعاتى كه ميان عرب و بربر درگرفته بود پرداخت . لشكر را اصلاح كرد و خوارج و ديگر تجاوزكاران را از صفوف لشكر طرد كرد . اوضاع را به نظم آورد و سراسر كشور را امنيت بخشيد . حربن عبد الرحمان مردى برنده و در عين حال ستمكار و سختگير بود .
حر بن عبد الرحمان سپس لشكرى گران بياراست و رهسپار شمال شد تا شهرها و دژهاى شمالى را كه مسلمانان پيش از اين تصرف كرده بودند بازپس ستاند . پس از كوههاى پيرنه گذشت و در بهار سال 718 ميلادى برابر با 99 هجرى به ايالت سپتمانيا « 22 » يا لانگدوك درآمد . از شهرهاى سپتمانيا ، قرقشونه و اربونه و بزييه و نيمه
هامش
( 19 ) . رجوع كنيد به ابن عبد الحكم ، فتوح مصر ، ص 212 و 213 . ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 22 و 23 . ابن الاثير ، الكامل ، ج 5 / ص 8 . ابن القوطيه ، ص 41 و اين صراحت دارد كه سليمان خود طراح اين جنايت بود و او بود كه جمعى از سپاهيان را به اين كار واداشت و با آنان قول و قرارها مىنهاد . ابن خلدون نيز سليمان را طراح اين جنايت مىداند . العبر ، ج 4 / ص 118 .
( 20 ) . رجوع كنيد به اخبار مجموعه ، ص 22 .
( 21 ) . روايت ديگرى است حاكى از اينكه پايتخت را حر بن عبد الرحمان الثقفى به قرطبه منتقل كرد . رجوع كنيد به ابن عذارى ، البيان المغرب ، ج 2 / ص 24 و 25 و نيز المقرى ، نفح الطيب ، ج 2 / ص 56 .
( 22 ) . اين ايالت را از آنرو بدين نام خواندهاند كه شامل هفت شهر است : اربونه ، قرقشونه ، اجده ، بزييه ، لوديف ، نيمه ، ماجلونه .