فصل دوم اسپانيا پيش از فتح اسلامى
اسپانيا « 1 » در آن هنگام كه فرمانروايى مسلمين بر سواحل نزديك آن و جزاير مجاورش گسترش يافته بود در زير يوغ فرمان گوتها بود . و پيش از آن همانند افريقيه سه قرن فرمانبردار روميان بود .
چون سلطنت روم برافتاد و قبايل ژرمن در اوايل قرن پنجم ميلادى بر آن استيلا يافتند ، متصرفات غربى روم را ميان خود تقسيم كردند و بر ايتاليا و فرانسه و اسپانيا تسلط يافتند . اسپانيا در اين تقسيم نصيب گوتها شد .
گوتها يكى از اين قبايل يا خاندانهاى بربرى بودند كه از شمال اروپا
هامش
( 1 ) . عرب واژهء اسپانيا را براى شبه جزيرهاى كه به اين نام معروف است به كار نمىبرد ، بلكه سراسر آن شبه جزيره را اندلس مىگويد ( رجوع كنيد به روض المعطار ، ص 1 ) . در بعضى روايات عربى آمده است كه اسپانيا از نام يكى از پادشاهان روم موسوم به اشبان بن طيطش گرفته شده . اين پادشاه به نيروى افريقاييان بر اندلس غلبه يافت و از آن پس آنجا را اشبانيه خواندند . بعضى گويند نام اصلى آن اصبهان است كه به اسپانيا تحريف شده و اين اصبهان همان است كه اشبيليه را بنا كرده و اشبانيه به اشبيليه اطلاق مىشود كه سپس بر همهء اندلس اطلاق شد و عجم آنجا را اشبانيه خواند . نفح الطيب ، ج 1 / ص 69 . ابن حيان گويد كه اشبانيين به اشبان منسوباند . سپس در بيان منشأ ايشان عباراتى خرافهآميز دارد . نفح الطيب ، ج 1 / ص 69 . همهء اين تعليلات جنبهء اساطيرى دارند و ما در آتيه به شرح واژهء اندلس از جهت تاريخى خواهيم پرداخت .