فصل اول فتوحات عرب در افريقيه
كشمكشى كه ميان دولت نوپا و جوان اسلامى و دولت روم شرقى درگرفته بود ، بدان هنگام كه دولت اسلامى به بسط قلمرو خويش پرداخت هرچه بيشتر شدت گرفت و سرزمين شام نخستين ميدان نبردها ميان آن دو دولت بود ، زيرا شام اولين سرزمينى بود كه خلافت اسلامى از اراضى روم به غنيمت گرفته بود . عرب بعد از شام مصر را گشود و مصر نيز از متصرفات روم بود . فتح مصر در زمان خلافت عمر بن الخطاب به دست عمرو بن العاص ، در ماه محرم سال 20 ه / دسامبر سال 640 م صورت پذيرفت . چون مسلمانان مصر را تصرف كردند ، و مصر از جانب غرب به ديگر متصرفات روم ، يعنى افريقيه پيوسته بود ، امرى طبيعى بود كه پايگاهى براى فتح افريقيه شود و چون افريقيه فتح شد پايگاه استوارى براى حفظ قدرت مسلمانان در مصر و شام گرديد و آنان را در فتح همهء بلاد غربى يارى داد . ولى پيشروى مسلمانان به جانب غرب با دشواريهايى همراه بود كه در فتوحات اوليه با آنگونه دشواريها برخورد نكرده بودند ، بنابراين مدت نيم قرن را در يك سلسله نبردهاى جانكاه با روم و بربر سپرى ساختند و در كنار پيروزيهايى كه حاصل كردند چند بار نيز به سختى شكست خوردند و با چند شورش و آشوب محلى نيز روبهرو شدند و پيش از آنكه