( 1 ) نامهاى از على عليه السلام به معاويه
على ( ع ) به معاويه در نامهاى نوشت :
از بندهء خدا على بن ابى طالب امير المؤمنين به معاويه . خداوند تبارك و تعالى كه ذو الجلال و الاكرام است ، خلق را بيافريد و بهترين و گزيدهترين بندگان خويش را اختيار كرد .
« پروردگار تو هر چه را كه بخواهد مىآفريند و برمىگزيند ولى ايشان را توان اختيار نيست منزه است خدا و از هر چه برايش شريك مىسازيد برتر است [ 129 ] . » فرمان صادر نمود و دين را بنياد نهاد و بر مبناى آن قسمت هر كس معين كرد . اوست كنندهاش و آفرينندهاش . اوست آفريدگار و اوست برگزيننده . اوست بنيانگذار دين و اوست تقسيمكننده و اوست كه هر چه خواهد كند . آفرينش از آن اوست و فرمان فرمان او . او راست اختيار و خواست و مشيّت و اراده و قدرت و ملك و سلطه . پيامبر خود را - كه اختيار كرده و برگزيدهء اوست - براى هدايت و اشاعهء دين حق بفرستاد و كتاب خود بر او نازل كرد . كتابى كه بيان و شرح هر چيز از قوانين دينش در اوست و آن را براى قومى كه مىدانند بيان كرد و در آن احكام را كه انجامشان واجب است معين كرد و مراتب حلال و حرام براى هر كس آشكار ساخت . اى معاويه ، اگر تو را از حجت آگاهى است آنها را بيان نماى . و مثلها زد كه جز عالمان درنيابند و من پارهاى از آنها را - اگر بدانى - از تو مىپرسم : به چهار چيز حجت بر مردم روى زمين تمام مىشود ، بگوى - اى معاويه - كه آنها چيستند و براى كيستند ؟
و بدان آنها حجت ما اهل بيت هستند بر كسى كه با ما مخالفت ورزد و با ما منازعه كند و از ما جدا شود و بر ما ستم روا دارد . فريادرس خداست . بر او توكل كردم . و توكل كنندگان بر او توكل كنند . همهء تبليغ او تبليغ رسالت پروردگارش بود ، آنچه را به آن فرمان داده است و در احكامى كه مقرر داشته و در آنچه انجامش را بر مردم واجب ساخته . خداى تعالى مىفرمايد :
« از خدا اطاعت كنيد و از رسول و اولو الامر خويش فرمان بريد [ 130 ] » اين آيه در حق ما اهل بيت است نه در حق شما . سپس از نزاع و تفرقه نهى كرد . و به تسليم و اتحاد فرمان داد . شما همان قومى هستيد كه به خدا و رسولش اقرار كرديد و بدان خستو شديد . خداوند شما را خبر داد كه محمد ( ص ) « پدر هيچ يك از مردانتان نبوده او رسول خدا و خاتم پيامبران است [ 131 ] » و نيز گويد : « اگر بميرد يا كشته شود شما به عقب بازگرديد [ 132 ] » و تو اى معاويه و يارانت به عقب بازگشتيد و مرتد شديد و عهدى را كه با خدا بسته بوديد شكستيد و بيعت گسستيد و اينها به خدا زيانى نرساند .
اى معاويه ، آيا نمىدانى كه امامان از ما هستند و از شما نيستند . خداوند شما را خبر داد كه اولو الامر بايد استنباط كنندگان علم باشند و نيز خبر داد كه در همهء امورى كه مورد اختلاف شما واقع مىشود به خدا و رسول او و اولو الامر كه حاملان علم هستند رجوع كنيد . پس هر كس به عهد خود با خدا وفا كند خدا را وفاكننده به عهد خود خواهد يافت . خداى تعالى مىفرمايد :