كردم و در آن از روح خود دميدم همه سجدهاش كنيد [ 111 ] . » اين خطاب به ملائكه بود و جبرئيل نيز از ملائكه بود . پس جبرئيل با ملائكه براى روح سجده كردند و دربارهء مريم گفت : « ما روح خود را نزدش فرستاديم و چون انسانى تمام بر او نمودار شد [ 112 ] . » و در حق محمد ( ص ) گفت : « آن را روح الامين نازل كرده است بر دل تو . - سپس گفت - تا از بيمدهندگان باشى . به زبان عربى روشن . و آن در نوشتههاى پيشينيان نيز هست [ 113 ] . » « زبر » به معنى « ذكر » يعنى كتاب است . « اولين » رسول اللّه ( ص ) هم از ايشان است . پس روح يكى است و صورتها گوناگون .
( 1 ) سعد [ 114 ] گويد : آن مرد كه در ترديد افتاده بود سخن امير المؤمنين در نيافت جز اينكه گفت :
روح غير از جبرئيل است .
پس على ( ع ) را از ليلة القدر پرسيد و گفت : مىبينم كه از ليلة القدر ياد كردى و فرود آمدن ملائكه و روح در آن شب ؟
على ( ع ) گفت : آرى به نزول ملائكه تنها اشارتى كردم ، اگر هنوز هم در نيافتهاى ظاهر مطلب را براى تو خواهم گفت ، تا تو داناترين مردم بلاد خود به معنى ليلة القدر باشى .
آن مرد گفت : اگر چنين كنى مرا نعمتى فراوان بخشيده باشى .
على ( ع ) گفت : خدا يكتاست و طاق را دوست دارد . خدا يكتاست و طاق را برگزيده است . و اين قاعدهء هفت بر همهء اشياء جارى ساخت : خداى عزّ و جلّ فرمود : « هفت آسمان بيافريد و همانند آنها زمين [ 115 ] » و گفت : « هفت آسمان طبقه طبقه بيافريد [ 116 ] » و گفت : « جهنم را هفت در است [ 117 ] . » و گفت : « هفت سنبلهء سبز و هفت سنبلهء خشك [ 118 ] » و گفت : « هفت گاو فربه كه هفت گاو لاغر آنها را خورد [ 119 ] . » و گفت « دانهاى كه هفت خوشه رويانيد [ 120 ] » و گفت : « سبع المثانى و قرآن بزرگ [ 121 ] » پس سخن من به يارانت برسان شايد خداوند در ميان آنها نجيبى قرار دهد كه سخن ما بشنود و دلش به محبت ما گرايد و برترى علم ما بداند و ما مثلها مىزنيم كه معنى آنها را جز كسانى كه به بركت ما علم آموختهاند در نمىيابند .
پرسنده گفت : بيان كن كه من شب قدر را در كدام شب سراغ گيرم ؟ گفت : در هفتهاى آخرى . به خدا سوگند اگر آخرين هفت را بشناسى اولين هفت را هم شناختهاى و اگر اولين آنها را شناخته باشى ليلة القدر را دريافتهاى . آن مرد گفت : نفهميدم كه چه مىگويى . گفت :
خدا بر دلهاى قومى مهر نهاده است و در حق آنان گفته است كه « اگر آنها را به هدايت فراخوانى هرگز هدايت نمىشوند [ 122 ] » و اما اگر فهم سخن بر تو دشوار است ؛ پس بنگر : چون بيست و سه شب از ماه رمضان رفت تو ليلة القدر را در شب بيست و چهارم بطلب . و آن هفتمين شب است و شناخت هفت كه هر كه به هفت دست يابد ، همهء دين را كامل كرده است و آنها براى بندگان رحمتاند و بر آنها عذاب . و آنها در رهايى هستند كه خداى تعالى گويد : « براى هر در از ايشان جزئى قسمت شده است [ 123 ] » در هر در جزئى هلاك مىشوند و در نزد ولايت همهء درهاست .
الغارات ( فارسي ) — صفحة 64
مساهمون: إبراهيم بن محمد الثقفي الكوفي
ص٦٤