آيات متشابهات به گفتار روشنگر خود ، هدايت كرد . ولى جماعتى كه در دلشان گونهاى بيمارى بود از پى متشابهات آيات رفتند تا با تأويل آنها فتنهها برانگيزند . آنان كه چنين مىكنند خود در مركز فتنهاند و حال آنكه راه حق راهى است روشن و آنكه از پيامبر فرمان برد ، چنان است كه خدا را فرمان برده است و آنكه خدا را فرمان برد شايان اين كرامت است كه خدايش سپاس گويد و پاداش نيكش دهد . و هر كه خدا و پيامبرش را نافرمانى كند در آن روز كه مردمان در محكمهء عدل الهى گرد آيند به سختى از او حساب كشند .
اما بعد ، آنكه خاموش باشد و به اندرز گوش فرا دهد خاموشيش سود كند و خردمند خاموش همواره دلش در انديشهء خداست تا ديدهء باطنش بينا گردد و رجحان اطاعت بر معصيت بازشناسد و شرف و ارج راه ثوابش را بر گرفتار شدن به عذاب و مؤاخذت او در - يابد و بنگرد كه چسان سر برافرازند آنان كه مستوجب خشنودى او شدهاند بر جماعتى كه مستوجب عقاب او گشتهاند . حقا كه ميان اين دو گروه بس تفاوتهاست و فاصلهء آنها از يكديگر بسيار . وصيت مىكنم شما را به ترس از خداى آفرينندهء جانها و برآرندهء بامدادها « * » .
( 1 ) ابو سلام كندى [ 92 ] گويد : على ( ع ) به ما مىآموخت كه چگونه بر پيامبر ( ص ) صلوات و درود فرستيم . مىگفت : بگوييد :
بار خدايا ، اى آنكه گستردنيها را گستردهاى و اى آنكه اين چرخ بلند بر افراشتهاى و اى آنكه دلها را بر فطرت و سرشتشان آفريدهاى كه برخى اهل سعادتند و برخى اهل شقاوت . شريفترين درودهايت را و بارورترين بركاتت را و رأفت و مهرت را بر بندهء خود و پيامبر خود و فرستادهء خود محمد ( ص ) ارزانى دار آنكه خاتم پيامبران پيشين است و گشايندهء درهاى فرو بسته . آن اعلان كنندهء حق به نيروى دلايل و آن از ميان برندهء جوش و خروش اهل باطل . آن سركوب كنندهء قدرت گمراهان كه با توانى هر چه تمامتر بار فرمان تو بر دوش كشيد و در راه خشنودى تو شتاب ورزيد ، بىآنكه در كار درنگ كند يا عزمش سستى گيرد . گوش به وحى تو داشت و عهد تو نيك نگه داشت و نفاذ امر تو را به جان در ايستاد . تا چراغ آن را كه به طلب آتش آمده بود و راه درشتناك و تاريك كسى را كه در وادى حيرت سرگردان بود روشن ساخت . دلها از پس آنكه در گردابهاى فتنهها و گناهان غوطه مىخوردند به هدايت او از آن گردابها به كنار افتادند . علامتهاى آشكار برافراشت و احكام نورانى بر نهاد . بار خدايا محمد امين درستكار توست و گنجور خزاين علم توست و در روز قيامت گواه توست مبعوث توست به پيامبرى و رسول توست بر مردم .
هامش
* شادروان محدث ارموى در ذيل اين خطبه افزودهاند كه : پوشيده نيست كه غالب عبارات و الفاظ اين خطبه مشوش است و معانى و مبانى آنها روشن نيست ما نيز آن را به همان گونه كه بود نقل كرديم و از خوض در بيان آن خوددارى ورزيديم .