من داريد اين است كه تا زمانى كه همراه شمايم نيكخواه شما باشم و وظيفهء شما را از بيت المال نيك ادا كنم و تعليمتان دهم تا نادان نمانيد و تأديبتان كنم تا تجربت اندوزيد . خداوند زمانى خير خويش به شما ارزانى دارد كه از آنچه مرا ناخوش آيد دست بازداريد و اعمالتان بر وفق مراد و ميل من باشد ، آنگاه آنچه دوست مىداريد به دست خواهيد آورد و به آنچه آرزوى آن در دل مىپروريد خواهيد رسيد .
محمد بن عبيد اللّه [ 26 ] گويد : على عليه السلام بر منبر سخن مىگفت كه زنى از بنى عبس بيامد و گفت : يا امير المؤمنين ، سه چيز است كه دلها به وسواس آشفته دارد .
على ( ع ) گفت : آنها كدامند ؟
زن گفت : يكى آنكه به حكميت رضا دادى ، دو ديگر آنكه به حقارت گراييدى و سوم چون بليّه فراز آمد بىتاب شدى .
على ( ع ) گفت : واى بر تو ، تو يك زنى ، برو در خانهات بنشين .
زن گفت : نه به خدا ، جز در سايهء شمشير نخواهم نشست .
بكر بن عيسى گويد : على عليه السلام براى مردم سخن مىگفت و آنان را به جنگ با معاويه و مردم شام تحريض مىكرد . مردم كمكم از گرد او پراكنده شدند . يك بار بهانه مىآوردند كه هوا سرد است و يك بار مىگفتند هوا گرم است .
قيس بن ابى حازم [ 27 ] گويد : شنيدم كه على عليه السلام مىگفت : اى مسلمانان ، اى فرزندان مهاجران براى نبرد به سوى پيشوايان كفر و بازماندگان احزاب [ 28 ] و ياران شيطان در حركت آييد . بسيج شويد به نبرد كسى كه به خونخواهى مردى قدم به ميدان كارزار نهاده كه بار خطا بر دوش داشت : سوگند به آنكه دانه را رويانيده و جانداران آفريده كه تا روز قيامت بار خطاهاى ايشان را بىكموكاست بر دوش مىكشد .
اين سخن را از قول على امير المؤمنين چند تن از علما نقل كردهاند و ما از جاهاى مختلف نوشتهايم .
رفيع بن فرقد [ 29 ] گويد : شنيدم كه على عليه السلام مىگفت : اى مردم كوفه آيا ديده نمىگشاييد ؟ به خدا سوگند شما را به عصايى كه سفيهان را به آن تأديب مىكنند زدم و شما از اعمالتان دست بر نداشتيد : شما را به تازيانهاى كه گناهكاران را به آن حد مىزنم زدم به راه نيامديد . اكنون جز شمشيرم باقى نمانده است و من مىدانم كه شما را - به اذن خدا - چه كسى به راه مىآورد ولى دوست ندارم كه خود در حق شما چنان كنم .
در شگفتم از شما و از مردم شام . مردم شام اميرشان خدا را معصيت مىكند و آنان از او اطاعت مىكنند و امير شما خدا را اطاعت مىكند و شما فرمانش نمىبريد . اگر گويم كه به جنگ دشمنتان رويد ، گوييد : سرما نمىگذارد . آيا نمىبينيد كه دشمن شما مانند شما نيست كه از سرما بترسد . شما همانند آن قوم هستيد كه رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله و سلم گفتشان :
الغارات ( فارسي ) — صفحة 30
مساهمون: إبراهيم بن محمد الثقفي الكوفي
ص٣٠