ابو عمرو قرظة بن كعب خزرجى ، فاتح رى در سال 23 هجرى . بعدها از ياران على بود و در هر سه جنگ جمل و صفين و نهروان در كنار آن حضرت بود .
بر گرفته از آيه 71 / سورهء مائده .
سواد ، ناحيهاى از عراق كه در عهد عمر بن خطاب به دست مسلمانان افتاده و به سبب نخلستانها و كشتزارهاى سبزش چنين نام گرفته است ( از معجم البلدان ) .
ابناء ( پسران ) مراد ايرانيانى هستند كه در زمان خسرو انوشيروان براى راندن حبشيان به يمن رفتند و در آنجا ماندند . - م .
معقل بن قيس تميمى رياحى ، از رجال كوفه و ابطال آن . شيخ طوسى آن را از اصحاب على ( ع ) شمرده است .
شادروان محدث احتمال داده كه « يزيد بن مغفل » بايد عبد اللّه بن يزيد بن مغفل باشد . شرح حال او خواهد آمد .
از آيهء 96 سورهء نحل .
منجاب بن راشد بن اصرم مردى از بنى ضبه در كوفه سكونت گرفت و از پيامبر روايت مىكرد . او را از صحابه شمردهاند . ( ابن اثير ، اسد الغابه )
ابو الصّديق ، بكر بن عمرو ، از مردم بصره بود و از راويان ثقه . در سال 180 ه درگذشته است ( تقريب التهذيب و ميزان الاعتدال 4 / 539 ) .
نعمان بن صهبان راسبى ، شيخ طوسى رجال او را از اصحاب امير المؤمنين على ( ع ) شمرده است .
ذهل بن حارث ذهلى در كوفه به دست خوارج كشته شد ( تاريخ طبرى 6 / 241 . حوادث سال 76 ) .
خفّان مكانى است نزديك كوفه و جاى شيران .
عبد اللّه بن وهب راسبى نخست از ياران على ( ع ) بود ، بعد از واقعهء حكميت بر او خروج كرد . خوارج نهروان او را امير خود ساختند . عبد اللّه بسيار نماز مىخواند آنسان كه پيشانى و زانوها و دستهايش پينه بسته بود . در نهروان كشته شد . ( الاصابه ، حرف عين )
زيد بن حصين اسلمى از مهاجرين و از ياران على بود .
حواشى بخش دوّم
عمرو بن محصن : اين عمرو بن محصن شناخته نشده . شادروان محدث مىگويد عمرو بن محصن كه ابو احيحه كنيه داشته و از اصحاب على ( ع ) بوده در صفين كشته شده و در واقعه ابن حضرمى حضور نداشته است . بنابراين محتمل است كه اين عمرو بن محصن از اصحاب معاويه بوده باشد . ( رك الغارات چاپ محدث ص 374 . - م . )
سعد ذابح : از صورتهاى فلكى و آن دو ستاره است كه ميان آنها به قدر يك ذراع فاصله است در نزديك يكى از آنها ستارهء كوچكى است كه گويى مىخواهد آن را ذبح كند . سعد ذابح از منازل قمر است . توضيح آنكه ماه را در مسير فلكى خود بيست و هشت منزل است ( به اعتبار اينكه ماه قمرى بيست و هشت روز و كسرى است و از كسر صرف نظر شده و قمر هر روز تقريبا در يكى از منازل است ) و هر يك از اين منزلها به نام صورت فلكى يا ستارهاى ناميده شده است كه قمر از برابر آن مىگذرد . اين منازل عبارتند از 1 - شرطان ( دو شاخ ) 2 - بطين 3 - ثريا 4 - دبران 5 - هقعه 6 - هنعه 7 - ذراع 8 - نثره 9 - طرف 10 - حبهه 11 - زبره 12 - صرفه 13 - عواء 14 - سماك ( اعزل و رامح ) 15 - غفر 16 - زبانى 17 - اكليل 18 - قلب 19 - شوله 20 - نعائم 21 - بلده 22 - سعد ذابح 23 - سعد بلع 24 - سعد السّعود 25 - سعد الاخبيه 26 - فرغ مقدم ( نخستين ) فرغ مؤخر ( دوم ) رشاء ( بطن الحوت ) . - م .
اشاره به جنگ جمل است . - م .