انتشار يافته است . چاپ اوّل آن در سال 1925 م . در كريمى پرس لاهور انتشار يافته بود و تاكنون پنج چاپ آن تكميل شده است . جناب قرشى در مقدّمهء آن دربارهء قانون ابن سينا و موضوعات طبّ و فلسفه سخنانى عالمانه دارد . اين شرح بزرگى علمى او را نشان مىدهد . بحثهاى او دربارهء برخى مسائل خواندنى است ، مثلا دربارهء سلامتى و حفظ آراى ابن ابى صادق و علاء الدّين قرشى و سديد الدّين كازرونى و جمال الدّين آقسرائى و حكيم على گيلانى را ذكر كرده در پايان نظر خود را بيان داشته است . تأليف عالى او در معالجات به نام جامع الحكمت در زبان اردو در موضوع خود كتابى بىمانند تلقّى مىشود . از تأليفات ديگر او طبّى فارموكوپيا ، سلك مرواريد ، بياض خاص ، دستور الاطبّاء ، رموز طبّ ، تذكرة الاطبّاء و مسيح الملك قابل ذكر است . تاريخ وفات وى 8 دسامبر 1972 م . است . 2
1
حكيم محمّد يحيى خان شفا
تفهيم الكلّيّات
او در خطّهء بهارافروز خان پور واقع در درّهء گلپوش هزاره به دنيا آمد . خانوادهء او به خاطر فضيلتهاى علمى و روحانى در اين منطقه ممتاز بود . جدّ بزرگ او شرف همركاب بودن سيّد احمد شهيد را داشت . جناب حكيم پس از فراغت از تحصيلات علوم قديم و طبّ در سال 1931 م . عملا كار مطب و تأليفات را آغاز كرد . در سياست علمى و نهضتهاى طبّى فعّالانه شركت مىكرد . مقالات علمى و فنّى او در مجلّات موقّر طبّى انتشار يافت . بهترين مقالات او تنقيحات ( 1941 م ) و تلويحات ( 1954 م . ) به عنوان منشور نهضت طبّى فراموش نخواهد شد .
جناب حكيم به خاطر داشتن ذوق ادبى و استعداد شاعرى و ويژگىهاى انشاءپردازى در محافل طبّى امتياز خاصّى دارد . نگارشات بصيرتافزاى او در احياء و ارتقاء طبّ و