1
حكيم ميرزا على حكيم الملوك
رساله فى حلّ بعض مباحث القانون
حكيم ميرزا على بن محمّد چهجو نجفى لكنهوى طبيب معروف اوده و بنيانگذار يك خانوادهء طبّى در لكنهو است . در منطق و حكمت و طبّ عالمى متبحّر بود .
تحصيلات خود را پيش پدرش مولانا دلدار على به تكميل رساند . در عهد غازى الدّين طبيب سلطنتى بود و به لقب حكيم الملوك سرافراز گرديد . نصير الدّين حيدر به او تيول ديوپور و جلالپور را عطا كرد . وى همزمان با تأليف و تصنيف و تدريس ، در معالجه نيز نظير نداشت . در تشخيص امراض متشابه و شناخت داروهاى مشابه بين معاصران خود بىمانند بود . در 15 صفر 1249 ه . / 1833 م . وفات يافت . ناسخ براى مادّه تاريخ وفاتش گفته : « اى واى ميرزا على خان بهادر . »
او فصل سوم مقالهء اوّل جلد چهارم قانون را تحت عنوان رساله فى حلّ بعض مباحث القانون شرح كرده است . اين رسالهء مختصر در كتابخانهء رضا موجود است و آن را اللّه بخش براى هاشم على كتابت كرده است . رساله فى حلّ بعض مشكلات قانون رسالهء ديگر اوست . اين رساله دربارهء فصل دوم يعنى بخش بحران مقالهء دوم فنّ دوم جلد چهارم قانون است و اين رسالهء 45 صفحهاى در كتابخانهء رضاى رامپور موجود است .
رسالهء سوم حكيم ميرزا على به نام فى تفسير قول الشيخ كه فقط در تشريح آن بخش از قانون است كه به پليلج ( پليله ) مربوط است . اين رساله در سال 1235 ه . / 1829 م .
تأليف شده و در رامپور محفوظ است . حكيم قاضى خليل الرّحمن رامپورى رسالهاى منظوم در پاسخ پرسشهاى حكيم ميرزا على نوشته است . فاضل فيضآبادى نيز رسالهاى در بحث و تنقيد مباحث قانون نوشته است و نوهء ( پدرى ) بااستعداد حكيم ميرزا على ، حكيم ميرزا مظفّر حسين در الدّرّ النفيس به آن پاسخ داده است .
همانند اين رسالههاى حكيم ميرزا على رسالهاى به نام فى شرح الشيخ از شاه