سوار بر گردهء خلط را در خارج بدن پياده مىكند ، مانند : داروهاى عرقآور . يا دارو نوعى است كه خلطها را از سر راه سم كنار مىزند و سمبارهء سوارى خود را چنان كه اشاره كرديم نمىيابد و بار كجش به منزل نمىرسد . از قبيل : داروهاى مسهل و داروهاى قىآور - كه در حالت نيشخوردگى همين كار را مىكنند - و داروى ادرارآور نيز كه از اين قبيل هستند .
داروهايى كه گفتيم شايد براى دور ساختن مادهء سمآلود از اندامان اصلى و ارزنده لازم باشند ، باز همين داروهاى قىآور و اسهالى و ادرارى هستند .
اگر سم از اثر نيش نيست و از اثر گزش جانور سمپراكن به بدن وارد شده است ، در استفاده از داروهايى كه بر آن مىماليم يا مىپاشيم ، بايد چندين ملاحظه و روش را در پيش گيريم .
1 - دارو نگذارد سم در بدن نفوذ كند .
- چگونه نگذاريم سم نفوذ كند ؟
الف - جاى گزيده را تند باندپيچى كنيم تا راه بر ورود سم بسته شود .
ب - نگذاريم گزيده بخوابد ، تا گرماى سرشتى بالا آيد و از بدن دفاع كند .
ج - اگر هيچ چارهء ديگرى نبود ، اندام گزيده را ببريم كه بقيهء بدن سمآلوده نشود .
د - يا داروهاى داغگذار را بر جاى گزش نهيم .
2 - وسايل جذبكنندهء سم به خارج را بايد به كار بريم . ازاينرو نبايد داروهاى گيرنده در اين حالت به كار روند كه زيان مىرسانند . داروهاى گيرنده هر چقدر كه ضد سم هم باشند از وسايلى مفيدتر نيستند كه سم را به خارج جذب كنند و نگذارند به ژرفاى بدن راه يابد . بويژه اگر هنوز سم در بدن منتشر نشده باشد ، از جذب آن به خارج بهرهء زياد مىبريم - كه بادكشها و حجامتها از اين جذبكنندهها هستند .
اگر سم به ژرفا راه يافته باشد ، بايد جاى گزيده را با تيغ خراشيد و حجامت بر آن گذاشت . و اگر جاى گزيده شده چنان باشد كه امكان زالو چسباندن بر آن ميسر باشد ، ممكن است زالو طبيب را از حجامتگذارى بىنياز كند . زالو چسباندن از مكيدن جاى گزيده نيز بهتر است .
اگر سم هنوز در پوست است و به ژرفاى درون راه نيافته ، مكيدن كار را انجام مىدهد و سم را بيرون مىآورد . اما كسى كه سم را از جاى گزيده مىمكد بايد داراى شرايط زير باشد :
1 - نبايد روزهدار باشد ، بايد غذا خورده و دهان شسته باشد .
2 - نبايد دندانهايش كرمزده باشند .
3 - بايد شراب ريحانى در دهن بگرداند و كمى از آن را بنوشد . يا روغن گل و يا روغن بنفشه را در دهان نگهدارد .
4 - اگر نوعى آسيب حتى بسيار ساده در دهانش باشد ، بايد از بين برود و يا نبايد جاى گزيده را بمكد .
5 - هر قدر از سم را كه در يكبار مكيد بايد فورا آن را تف كند .
داروهاى گزش جانوران سمى بايد داروهاى تناولى عرقآور ، داروهاى سرخگردانندهء پوست ( خون به زير پوست كشنده ) باشند و بايد داروهاى ماليدنى جذبكنندهء سم باشند .
قانون ( فارسى ) — صفحة 44
مساهمون: أبو علي سينا
ص٤٤