با وزن تعيين شده باشد . آنگاه همه را درهم مخلوط كن !
پانيد سجزى « 1 » به وزن ششصد مثقال را در طشتكى يا ديگ پاكيزهاى بريز و بر آتش بسيار نرم و آهسته بگذار و كمكى آب بر آن بپاش كه پانيد حل شود . هرگاه حل شد و غلت خورد ، داروهاى ساييده و بيخته را در آن بريز و بهم زن تا كاملا درهم مىآميزند ؛ آنگاه ظرف را از آتش برگير و در جايى ثابت نگهدار تا كمى سرد ( ولرم ) مىشود . دستت را با روغن زيتون يا با روغن گاوى چرب كن و از اين دارو حب بساز ! هر حبى به اندازهء يك عدد فندق باشد . بعد از آن هر روز يكى از اين حبها را با آب سرد تناول كنند ! اين دارو در حقيقت سرور داروها است .
40 - گوارشى شيشهاى مسهل
براى كسانى كه نقرس يا درد پشت دارند مفيد و در كليهء بيماريهاى ناشى از سردمزاجى بهرهرسان است .
نسخه سقمونيا ، دارچين ، گياه خلال دندان و زنجبيل هريك هشت درهم ، فلفل سياه شش درهم ، تربد ده درهم ، فلفل دراز شش درهم ، قاقله ، ميخك ، بزر كرفس و ننه حوا هريك چهار درهم ، نشادر و نمك هندى هريك دو درهم ، پانيد و شكر هريك بيست درهم ، صمغ انگدان دو درهم و نيم ، مسحقونيا « 2 » ( كف شيشه ) سه درهم .
داروها را همگى خوب كوبيده با عسل بسرشند و دو درهم يا چهار درهم را با آب ولرم بخورند .
41 - گوارشى كنجد
كنجد پوست كنده ، زيرهء كرمان و زنجبيل هريك ده درهم ، فلفل و فلفل دراز هريك پنج درهم ، دارچين دو درهم ، قاقله و هل هريك سه درهم ، نبات و پانيد هريك شصت درهم .
داروها را همگى كوبيده و ساييده و بيخته درهم مخلوط كن و نگهدار و در وقت نياز به كار ببر !
42 - گوارشى چاتلانقوش « 3 »
ملين است ، در علاج سردمزاجى معده خوب است ، براى بواسيرداران مفيد مىباشد و در بهره رسانيدن خوراك به بدن كمك مىكند .
هامش
( 1 ) - پانيد بدون آرد جو كه از ترنگبين صاف سازند و منسوب به سجستان است - تحفه .
( 2 ) - مسحقونيا : 1 ) كف شيشه كه بعد از گداختن شيشه بر روى شيشه مىماند ؛ 2 ) شيشه و سنگ سرمه و جوش كورهء خوب ساييده و مخلوط باهم - تحفه .
( 3 ) - چاتلانقوش : ثمر درخت بنه . در زبان كردى آن را قهزوان و كسكان گويند - م .