گفتار سوم گوارشىها
ما مىخواهيم در اين گفتار آن قسمت از گوارشيهاى مسهل و غير اسهالى را بياوريم كه بسيار مهمند و شهرت و آوازه دارند و شامل فوائد زيادند . گوارشيهاى درجه دوم و پايينتر را در جملهء دوم اين كتاب ذكر مىكنيم .
1 - گوارش زيرهاى ( 1 )
اين گوارش - كه در زير مىآيد - در علاج درد اندامان درون كه از سرما به درد آمده باشند و در علاج چيره شدن خلط بلغم در بدن سالخوردگان بسيار خوب است . معده را نيرو بخشد ، در هضم خوراك مددكار است ، اشتهاى سگانه را از بين مىبرد ، آروغ ترش را چارهساز است . در علاج تبهاى سرد ناشى از خلط سودايى و تبهاى ناشى از خلط بلغم دارويى خوب و مفيد است .
اندازهء تناولى به اندازهء يك عدد مازو با آب گرم است .
نسخه زيرهء كرمانى بيست مثقال را در سركهء شراب بريز و بگذار يك شبانهروز در آن بخيسد . بعد از آن خشكش كن و بعد از خشك شدن آن را بر آتش بو بده ! برگ سداب در سايه خشكيده ، فلفل و زنجبيل هريك بيست مثقال ، بورك ارمنى ده درهم .
همهء اين داروها را كوبيده و ساييده و بيخته در عسل كف برچيده سرشته شود و در ظرفى نگهدارند و از آن استفاده كنند !
2 - گوارش زيرهاى تأليف جالينوس ( 2 )
در علاج بادهاى سرد ، پرشدگى زياد از حالت طبيعى و در تحليل بردن بادهاى جمع شده در بدن