خوب بدون موم بياور و چهار مثقال صمغ بنه را در آن بريز و بر آتش بگذار تا گرم مىشود ؛ همينكه گرم شد ، بارزد را در آن بريز و بگذار بپزد تا به حالتى درمىآيد كه اگر قطرهاى از آن را چكانيدى بر زمين پهن نشود ؛ آنگاه ظرف را از آتش بردار و بگذار تا سرد مىشود ، همينكه سرد شد ، بقيهء داروها را ساييده در آن مخلوط كن و خوب به هم بزن و از آن تناول شود .
90 - معجونى كه به ارسطوماخس نسبت داده مىشود
اين معجون ارسطوماخسى در علاج سرفه ، خون تف كردن ، قرحهء ريه ، جمع شدن ريم در ريه ، در ورم ريه ، در علاج پارگى در ماهيچهها ، باز آوردن غذا ، بيمارى قى و اسهال باهم ( شبه و با ) ، كماشتهايى ، بيماريهاى مثانه ، بيماريهاى خفگى زهدان ، تبهاى نوبتى - كه يك ساعت قبل از آمدن نوبت تب تناول شود - در علاج لاغراندامان كه چاق شوند و در اصلاح سوء مزاج بسيار خوب است و پادزهر نيش و گزش جانوران سمى و پادزهر سم خوردنيها است .
داروهاى وارد در معجون ارسطوماخس از قرار زيرند :
نسخه دارچين ، كوشنه ، بارزد ، گند بيدستر ، افيون ، فلفل سياه ، فلفل دراز و اصطرك از هريك يك اوقيه ، عسل يك رطل و نيم .
داروهاى خشك را بكوب و بساى و ببيز ! بارزد را در عسل انداز و بر آتش بگذار بجوشد تا در عسل حل شود ؛ همينكه گدازيد آن را بپالاى و بقيهء داروها را در آن بريز و اين مخلوط را در ظرفى شيشهاى يا نقرهاى نگهدار و هرگاه لازم بود به وزن نه قيراط از آن داروى در عسل سرشته را با وزن سه اوقيه عسلاب مخلوط كن و با سرانگشت سه قطره روغن كنجد بر آن بچكان و تناول شود .
91 - معجون سانيطس
اين معجون - كه به سانيطس نسبت داده شده - ماسه را با ادرار بيرون مىآورد و قرحه را پاككننده و شفادهنده است ؛ تركيباتش به قرار زير است :
نسخه شيرينبيان ، كاشمه ، كمادريوس « 1 » ( خامدروس - خامادروس ) ، هزارچشم ، برگ خامالاون سياه و بزر حرف - كه منظورم بزر بخور مريم است - از هريك چهار مثقال ، هل هشت مثقال ، دارچين دوازده مثقال ، گل سرنگون ( بخور مريم كوهى ) ، سنبل هندى ، زعفران و قليقى - قير
هامش
( 1 ) - كمادريوس ، خامدروس و خامادروس در معين و در تذكرهء انطاكى يك گياهند كه در عربى بلوط زمينى نام دارد .