آبپز سس صغير ، قارچ چمنى ، هليلهء سياه ، بسپايك ، اسطوقدوس با مويز و انجير و امثال آنها .
اگر سنگ ارمنى و لاجورد در داروى اسهالى باشد بسيار اثربخشتر خواهد بود .
خربق سفيد ، معجون مسهل لوغاذيا ، معجون روفس و غيره كه از اين قبيل هستند خوبند .
اگر تنها نياز به پاكسازى سبك بود ، آب پنير با سس صغير به خورد بيمار بده و هر روز به وزن يك درهم سس صغير را با يك پياله [ ليوان ] آب پنير بخورد . به آرامى از آلايش پاك مىشود .
غذاى خوب كيموس بخورند ، زياد به حمام بروند و تنشويى كنند و داروهاى تركيبى كه هليله در آنها وارد است بخورند .
اينك دارويى تركيبى كه در علاج بهك سياه و پيسگى سياه نيز خوب و مفيد است .
نسخه : هليلهء سياه ، آمله و سياهدانه از هريك يك جزء ، ارونه يك جزء و نيم . هر روز ناشتا سه درهم و شبها سه درهم از ساييدهء همهء اين داروها كه درهم مخلوط شدهاند در دهن ريزد و بخورد .
هرگاه ديدى كه بيمار از اثر خوردن اين دارو بدنش گرم مىشود ، چند روزى تركش كند و بعدا خوردن دارو را از سر گيرد . بايد مواظب حال طحال بيمار بود ؛ اگر خللى دارد اصلاحش كن ! مبادا طحال در حالى نباشد كه مادهء خلط سودايى لازم خود را جذب كند . بعد از آن داروهاى ماليدنى پوست بركن و زدايندهء قوى و بركشندهء خون خوب و سالم را به كار ببر !
هرگاه در اثناى معالجه ، لكه تاول زد ، چند روزى دست از مداوا بردار تا پوست مىافتد و بعد از آن اگر ديدى كه باز به معالجه نياز است تداوى را از سر گير !
اگر توانستى مگذار تاول بزند . داروى علاجى را بگذار همينكه بيمار احساس درد گزش بسيار كرد ، دارو را بردار تا درد تسكين يابد و باز دارو را بگذار !
داروهاى گذاشتنى و ماليدنى بر بهك سياه از قرار زيرند :
صمغ سداب كوهى ، فلفل ، خردل ، تخم ترتيزك ، شير لبانه ، گياه خلال دندان ، سپند ، بزر ترب و پوست بيخ كبر .
ماليدن كبيكه بر بهك و بر پيسگى خوب است ؛ زيرا به شدت خون را جذب مىكند .
استخوان پوسيده ، هستهء خرماى پوسيده و كهنه - كه از ديوارها برمىكنند و مدت زمانى دراز با كاهگل در ديوار جاى داشته و پوسيده است - از داروهاى خوب لكهبراندازى هستند .
داروهايى كه در بركندن و برانداختن اثرات زشت بر پوست ذكر شدهاند همگى در علاج بهك خوبند .
آب تربد و آبپز هندوانهء ابو جهل بر بهك بمالى مفيدند . و داروى تركيبى زير نيز خوب است .
نسخه : بزر ترب را با كندس بكوب و درهم بسرش و در حمام بر بهك سياه بمال !
قانون ( فارسى ) — صفحة 161
مساهمون: أبو علي سينا
ص١٦١