5 - شكم پر و مالامال از غذا است و غذاى گرم ديگرى بر آن وارد كرده است .
6 - در مراعات حال معده و كبد اهمال كرده است كه نگذاشته غذا در معده و غذاى ويژه به كبد در كبد به هضم كامل برسند و از وارد كردن غذاى نوين بار آنها را از سنگين سنگينتر كرده است ، و هنگامى كه در معده و كبد احساس ناتوانى كرده به تلافى ندانم كارى دست نزده است و داروهاى پاشيدنى و بر خارج بستنىهاى گرمىبخش را به كار نبرده است .
سببهاى توليد عفونت در بدن را ذكر كرديم ، امّا ببينيم اين مادهء عفونى كه در نتيجه به تب مىانجامد در كجاى بدن جايگير مىشود ؟ كه اين هم چندين احتمال دارد :
1 - ممكن است عفونت كذايى در سراسر بدن - بدون استثنا - پديد آيد .
2 - ممكن است در يك اندام پديد آيد و سبب پيدايش تب عفونى شود . مثلا اندامى از اندامان درونى ناتوان شده است يا حرارت بيگانه با شدت و حدت تمام بر او تاخته است و يا درد و آزارى بر او وارد آمده و توليد عفونت كرده است .
- چه نوع از انواع خلطها آمادگى عفونى شدن دارند ؟
1 - ممكن است خلط صفرا متعفن شود ، كه بخار برخاسته از آن بخارى شديد و دودى مزاج و لطيف و كممايه است .
2 - ممكن است خون متعفن شود ؛ مادهاى كه از خون متعفن جدا مىشود ، بخار لطيف است .
3 - ممكن است خلط بلغمى متعفن شود ، كه در اين حالت مادهء بخار پرمايه و انبوه از آن برمىخيزد .
4 - ممكن است خلط سودايى متعفن شود ، كه بخار مادهء متعفن شدهء خلط سودايى مادهء دودى انبوه غبارى مزاج است .
- هريك از اين بخارها چه نوع تبى را به بار مىآورند ؟
1 - اگر مادهء متعفن شده مادهء صفرائى باشد ، تب نوبهء يك روز در ميان و امثال آن را به بار آرد .
2 - اگر خلط خون متعفن شود ، سبب تب شبانهروزى مىگردد .
3 - اگر خلط متعفن شده بلغم است ، اكثرا سبب تب نوبهء هر روزه و امثال آن مىشود .
4 - اگر خلط سودايى در بدن متعفن شود ، سبب تب چهار روز در ميان و امثال آن مىشود .
- جاى تعفن خلطهاى نامبرده در كجا است ؟
1 - خون - كه بجز رگ جا و مجراى ديگرى ندارد - اگر عفونى گردد در داخل گدار رگها متعفن مىشود .
2 - خلط صفرا ، خلط بلغم و خلط سودا ممكن است در داخل رگها عفونى شوند و ممكن است در خارج از رگها باشند .
اگر يكى از اين سه خلط در خارج از رگها عفونى شود ، و سببى ديگر در متعفن شدنش نباشد و نيز عفونت از ورم داخلى و ژرفارو نباشد - كه بهطور متصل و پيوسته مادهء عفونى را به قلب برساند - تبهاى نوبتى - كه ويژهء هريك از آنها را بيان كرديم - رخ مىدهند ؛ يعنى تب مىآيد و مىرود . امّا مادهء بلغمى متعفن شده - كه جاى متعفن شدنش در خارج رگها است - با
قانون ( فارسى ) — صفحة 53
مساهمون: أبو علي سينا
ص٥٣