عبارتند از : گوشت مرغ خانگى ، بال و ران مرغ و از آنها لطيفتر عبارتند از : گوشت كبك و گوشت جوجه . از گوشت كبك و جوجه لطيفتر گوشت تيهو و گوشت ماهى است . لطيفتر از گوشت تيهو و ماهى ، بال جوجه مرغ و بال تيهو ، تخم مرغ نيمبند كم بر آتش گذاشته شده ، ماهى كوچك بسيار ريز و لطيفتر از همهء اينها باز آبجو درستهء بر آتش نجوشيده است .
لطيفتر از آبجوى كذايى ، نان بىسبوس است كه در آب تريد شده باشد و تا اندازهاى حل شده باشد . امّا اگر نان بىسپوس را در آب سرد چندان بريزند كه غليظ شود بايد آن را از غذاهاى بسيار قوى به شمار آورد .
آبجو براى بيماران تبدار غذايى بسيار خوب است و چندين فايده دارد كه از اين قرارند :
با اينكه پرمايه و به هم چسبيده است صاف رواست و مىلغزد ، شيرين است ، ترىبخش و ضد حالت تب است و تشنگى را فرونشاند و به سرعت نفوذ مىكند ، معده را مىشويد ، قبوضيت ندارد و در سايهء اين همه اخلاق حميده [ ! ] كه دارد ، نه تهنشينى دارد و نه گدارها را بند مىآورد هرچند كه گدارها تنگ هم باشند . به معده و مرى نمىچسبد و ممكن است مادهء خلط بلغمى را بزدايد . اگر آبجو را خوب بپزند به هيچ وجه بادزا نيست .
اطباى پيشينه غذايى را استعمال مىكردند و سفارش مىدادند كه بيمار تبزدهء عفونى از آن تغذيه كند ، كه از آبجو سازگارتر و لطيفتر است و آن عبارت از عسلابى كه آبش زياد باشد .
عسلاب بدن را غذاى كمى مىدهد و در نفوذ دادن آب به بدن - كه سبب ترى بدن مىشود - بسيار مفيد است . عسلاب زدايندهء چرك و پليديها است ، در باز كردن بندآمدهها تأثيربخش است ، ادرار زياد مىدهد ، حرارتى كه عسلاب مىبخشد بسيار نرم و كم است و در نيرو بخشيدن به بدن بدون شك كاربرد دارد هرچند كه كم باشد .
بعد از عسلاب ، قهرمان ميدان تغذيهء بيماران مبتلا به تب اسكنجبين عسلى است .
از آب عسل غليظتر ، تغذيهبخشتر و در تأثير بر خلط گذاشتن قاطع و برندهتر و زدايندهتر است . اسكنجبين عسلى نه گرمىبخشى عسلاب را دارد و نه براى اندرون گرم بيمار زيانى در بردارد ، كه در اينجا از عسلاب پيشى گرفته است .
- گفتيم اسكنجبين عسلى ، اما كدام عسل خوب است كه در اسكنجبين به كار بريم و چنان قهرمانى از آن سازيم ؟
- شيرهء نيشكر برگزيده و خوب - كه ما آن را عسل نى مىناميم - هرچند زدايندگيش كمتر از زدايندگى عسل زنبور است اما از عسل زنبور بهتر است .
اسكنجبين شكر خودمانى نيز براى بيماران تبدار غذايى خوب و سازگار است ؛ امّا تنها غذا اسكنجبين باشد خوب نيست ؛ زيرا ممكن است سبب پوستاندازى در درون شود ، كه اين پوستاندازى در بيماريهاى شديد نويد خوبى نيست و جاى بيم دارد .
در آتيه بابى را تنها به ترجمهء آبجو و اسكنجبين اختصاص مىدهيم .
در معالجهء بيماران تبزده بايد به دو روش تغذيه توجه كنيم ؛ يكى تغذيهء به آرامى و نرمى و دوم تغذيهء نسبتا شديد متناسب با حالت بيمارى .
قانون ( فارسى ) — صفحة 80
مساهمون: أبو علي سينا
ص٨٠