اگر كرمهاى دراز سبب بيمارى شدهاند :
1 - بيمار احساس مىكند كه دهانهء معدهاش را غلغلك مىدهند و مىگزند كه شكمپيچه به دنبال اين غلغلك و گزش مىآيد .
2 - به دشوارى غذا را مىبلعد .
3 - اكثرا اشتهاى غذا خوردن را از دست مىدهد .
4 - از هر غذايى بيزار است .
5 - سكسكه دارد .
6 - شايد درد ناشى از كرم دراز به ريه و قلب سرايت كند و آنها را به درد آورد و بيمار به سرفهء خشك مبتلا شود ، قلبش غير طبيعى بتپد و در نبض اختلاف باشد .
7 - خواب و بيدار شدن از خواب نامرتب و غير طبيعى مىشود .
8 - بيمار تنبل مىشود و از حركت كردن بيزار است .
9 - نمىخواهد به چيزى نگاه كند يا به چيزى خيره شود ؛ فقط مىخواهد چشم برهم آورد .
10 - ممكن است چشم بيمار گاهى سرخ و گاهى زرد مات شود .
11 - ممكن است شكم بيمار كشيدگى يابد و شبيه بيمار استسقائى شود .
12 - ممكن است اسهال گردد .
اگر كرم شكم كه سبب بيمارى شدهاند از نوع پهن و استوانهاى باشند :
اكثرا بيمار زياد اشتهاى غذا خوردن دارد ؛ زيرا در اكثر حالات ، اين نوع كرمها از معده دورند و دستشان نمىرسد كه معده را براى غذا بكاوند و غذاى خود را بچاپند . و هرگاه گرسنه شدند به حركت مىافتند ، و وقتى به حركت افتادند درد و آزار مىرسانند و نشگون مىگيرند و از نيروى بيمار مىكاهند و بيمار را به حالت سستى و فروهشتگى بدن مىكشانند و درد به صورت منقطع ( بريده بريده ) در نزديكيهاى ناف احساس مىشود .
اگر سبب بيمارى كرمهاى كوچك باشند ، اين نشانيهاى ويژه به خود را دارند :
1 - مقعد بيمار مىخارد .
2 - همراه خارش مقعد تو گويى آن را غلغلك مىدهند و شايد اين خارش و غلغلك مقعد به حدّى برسد كه بيمار غش كند .
3 - بيمارى كه كرمهاى ريز و زياد در رودهاش جمع آمدهاند ، در زير دندههاى رو به شكم و در پشتش احساس سنگينى مىكند .
براى همه بيماران از همه نوع كرم ، بهتر آن است كه قبل از خوابيدن كمى سركه بنوشند كه فايده بينند .
قانون ( فارسى ) — صفحة 61
مساهمون: أبو علي سينا
ص٦١