اگر ايلاوس از اثر پيدايش ورم گرم است علاج قولنج از اثر ورم گرم را به كار ببر !
اگر ايلاوس از اثر ورم سرد است باز علاج ورم سرد قولنجى را به عمل آور ! كه ذكر شده است و بهترين علاجش خوردن روغن كرچك در آب ريشههاى چهارگانه يا روغن كرچك با خيارچنبر دارويى است . بقيهء معالجات ديگر را - كه از آن آگاهى - به كار ببر ! داروى تركيبى زير نيز بسيار خوب است .
نسخه :
سنبل ، سنبل رومى ، شبت ، ثمر غار ، بزر كتان ، شنبليله ، بزر خطمى و بزر مروخوش از هريك يك مثقال ، ريشههاى سهگانه از هريك به وزن هفت مثقال ، انجير پنج عدد ، ميوهء سپستان ده عدد . همه را درهم مخلوط كن و باهم بپز ؛ بيمار از آن با روغن كرچك يا روغن بادام تلخ تناول كند .
اگر سبب ايلاوس مادهء مرارى است علاج قولنج مرارى را به كار ببر .
اگر از پيچش روده ايلاوس رخ داده است علاج پيچش روده - كه در علاج قولنج از پيچش روده ذكر شد - كافى است .
اگر ايلاوس از فتق است علاج مناسب حال را مىدانى و كوشش كن كه فتق را به جاى خود برگردانى و ببندى .
اگر ايلاوس از اثر نيرومندى بيش از حالت طبيعى روده روى داده است به وسيلهء لغزانندههاى چرب ، آبگوشت مرغ چاق ، آبگوشت جوجه و آبگوشت بره نيرو را كاهش دهند كه بايد آبگوشت را بخورند و گوشت را بگذارند و آبگوشتى كه مىخورند ساده يا با زيره باشد . و اگر شبت و بيخ ترهء خودمانى در آن باشد و روغن بادام در آن ريزند چه بهتر . بعد از آن با داروى حقنهاى نرمشدهنده و رطوبتى - كه حرارت لطيف ببخشد - بيمار را حقنه كن !
اگر ايلاوس از اثر گير كردن مدفوع در روده است قبلا حقنهء نرم و سبك را به كار انداز و به تدريج به حقنهء تند و قوى برس . بعد از آن داروهاى اسهالى را - كه ويژهء گير كردگى مدفوع در روده مىباشند - تجويز كن ! كه هرچه از حقنه به جاى مانده است بيرون بيايد .
اگر ايلاوس از اثر مسموم شدگى است بايد قبل از هر چيز به پاكسازى مادهء سمّى بپردازى .
مثلا بيمار آب گرم و روغن كنجد بخورد . شايد نياز باشد كه داروى قىآور با تربد ، يا بزر ترب مخلوط باشد . بعد از قى دادن بيمار ، ترياق كبير ، پادزهر و امثال آن را به بيمار بخوران ! شكراب به جاى آب و آبگوشت چرب بخورد .
اگر بيمار ايلاوس به قى كردن پياپى مبتلا شد و نتوانست غذا بخورد و معدهاش غذا را نپذيرفت ، داروى اين حالت را در بحث علاج قولنج - وقتى كه همين حالت در قولنج دست بدهد - ذكر كردهايم . ممكن است بيمار قى كردنش بند آيد ، امّا خوراك در شكمش حبس بماند ، آب را بر آتش بجوشان نان در آن فرو كن و بيمار بخورد .
اگر درد ايلاوس از اثر خوردن غذاى قبوضيتآور و گس مزهء لزج است علاجش به علاج همين حالت در قولنج نزديك است . تنها فرق اينكه شورباها و داروهاى تناولى بيشتر بهره رسانند .