گفتيم كه در علاج جمع آمدن بلغم زياد همراه مدفوع در روده گير كرده بسيار خوب است ؛ كه حقنهء چوبك رختشويى نيز جزو آن بود .
داروى حقنهاى زير نسبت به حقنهء بالايى كمتأثيرتر است و در علاج اين حالت مفيد است .
نسخه :
شكر قرمز و پانيد را با هموزن هر دو روغن كنجد مخلوط كن تا حل شود و بيمار تناول كند .
انجير آبپز شده را با سپستان قاطى كن تا با آب بزرهاى سهگانه بخورد .
اگرنه اين دارو و نه آن داروهاى گوارشى نامبرده كارى انجام ندادند ، ناگزير بايد انواع حب و داروهاى تناولى را - كه در بحث از علاج قولنج بلغمى ذكر شدهاند و گفتيم كه در جمع آوردن بلغم زياد و مادهء مدفوعى ، بسيار تأثير بخشند - استعمال كنى .
داروى تركيبى زير نيز خوب و تأثيربخش است .
نسخه :
مويز ، سپستان و خيارچنبر دارويى در اجزاء برابر . برحسب تعاليم معموله هر سه را باهم بجوشان و آبش را بپالاى آنگاه به وزن يك مثقال ايارج فيقرا ( معجون تلخ مسهل ) را با كمى روغن كرچك در آن پاليده قاطى كن و بيمار بخورد .
نسخهء ديگر :
ايارج فيقرا ( معجون تلخ مسهل ) به وزن دو درهم ، روغن كرچك به وزن هفت درهم ، در آبپز شبت بريز و بيمار تناول كند .
اگر كسى زياد از اندازه گوشت سرد ماهى و تخممرغ زياد در آب پخته بخورد و بسيار قبض شود و شكمش درد كند ، نمك سائيده را در اندازهء زياد در دهن ريزد و چندانكه مىتواند آب گرم بر آن بنوشد ، آنگاه حركت كند و در حدود توانائى به ورزش سخت بپردازد شايد مادهء گير كرده به صورت اسهال بيرون آيد .
اگر قولنج از اثر تخلخل بدن و عرق كردن زياد رخ داده است ، يا سبب قولنج ، گرم شدن و يا خشك شدن شكم است ، علاجهاى سبك - كه در علاج قولنج صفرائى ذكر شدند - مناسب حال است . چنين بيمارانى و بيمارانى كه قبلا بحث شدند ، بايد قبل از غذا چيزهاى لغزاننده از قبيل : آلو بخارا و سلق همراه زيت زيتون شيرين و صاف ، آبكامه ، شيرخشت ، تخممرغ نيمبند ، انگور ، انجير و زردآلو بخورند . ناشتا آبكامه بخورند و يا ناشتا زيتون بستانى و آبيارى شده بخورند و در غذاهاشان چربى زياد باشد . كلم را در آبگوشت بره يا آبگوشت مرغ چاق و چله بپزند و قبل از غذا از آن بخورند .
اگر تخلخل بدن بسيار زياد است ، روغن گل و روغن آس بر پوست بيمار بمال كه سفت شود .
روغن گل و روغن آس اگر با موم مرهم شوند و بر پوست بيمار بمالى باز پوست را كلفت مىكند .