4 - ترنگبين و شيرخشت بخورند .
5 - كمى محموده با گلاب قند بياميزند و بخورند .
6 - بنفشه ، شربت بنفشه ، قرص بنفشه و مرباى بنفشه در تسكين درد ناشى از مادهء صفرائى بسيار مفيد است .
7 - افشرهء كاجيره با انجير تناول شود .
8 - قبل از غذا زيتون كاشتنى بخورند .
9 - سلق در آب پخته با روغن زيتون و آبكامه بخورند .
10 - شايد به حقنه نياز باشد ، مايهء حقنه آب لبلاب با بورك و بنفشه و آبكامه و روغن بنفشه باشد .
11 - ممكن است مايهء حقنه آبجو با روغن بنفشه و بورك باشد .
اما اگر مادهء صفرائى سبب درد روده ، در روده جاى خوش كرده و قوى و مستحكم شده است ، بايد :
1 - بيمار ايارج فيقرا ( معجون تلخ مسهل ) بخورد كه بهترين علاج اين حالت است .
2 - مىتواند محموده و ثمر آلوا بخورد .
داروى تركيبى زير را مايهء حقنه ساز و بيمار را بدان حقنه كن !
نسخه :
سه كوهه به وزن سى درهم ، برگ سلق آنقدر كه در ميان انگشت شصت و سبابه جاى گيرد ، بنفشه به وزن هفت درهم ، شنبليله ، كاجيره ، بيخ رازيانه ، تخم خربزهء كوبيده از هريك پنج درهم ، ثمر سپستان سى عدد ، ترنگبين سى درهم ، خيارچنبر دارويى ده درهم . همه را باهم چنان كه معمول است بر آتش بپز و بپالاى و آنگاه دوازده درهم شكر قرمز ، دوازده درهم آبكامه ، يك مثقال الوا و يك مثقال بورك با آن آب پاليده قاطى كن و مايهء حقنه قرار ده !
اگر بيمار از مدفوع گرگ بخورد يا مدفوع گرگ را در مايهء حقنهاش وارد كنى خوب است .
اگر داروى مخدر با حقنه باشد از مدفوع گرگ مفيدتر است ، كه مادهء مخدر علاوه بر اينكه درد را تسكين دهد شايد مادهء سبب درد را از شدت باز دارد و روبراه كند .
علاج قولنج از اثر بند آمدن مادهء صفرا
آنچه در بحث از علاج يرقان راجع به گشودن بند آمدههاى گدار كيسهء زهره بيان كردهايم در اينجا نيز لازم است . بعد از راهگشائى ، داروهايى را به كار ببر كه به سرعت نفوذ كنند و زداينده باشند مانند :
1 - مغز دانهء كاجيره با انجير .
2 - معجون خولنجان .
3 - اگر بيمار قبل از غذا سلق آبپز شده با روغن زيتون كاشتنى و آبكامه و خردل بخورد ممكن است براى علاج كافى باشد .