نسخهء ديگر :
خربق ، بزر گزنه و خاراگوش هريك يك جزء . زهرهء گاو نر ، نيم جزء . موم نيم جزء . پيه غاز سه جزء .
درهم بسرشند و مرهمى مىشود . از آن بر ناف بمالند تا به بيخ ذكر مىرسد ، همه را بيندايند . اگر ماهودانه را در تركيب آن وارد كنند بهتر مىشود و اگر پوستهء نازك مس در آن وارد باشد خوبتر است .
كماد ( داروى براى باندپيچى كردن )
گاورس ، ارزن بوداده ، كماد از بزرها و گياهان نامبرده در حقنهها كه بسايند و بر پوست بندند يا در روغن زيتون گرم شده ريزند و از خارج بر جاى درد بندند .
ماليدنيها بر جاى درد قولنج
روغن سيماهنگ ، روغن خردل و هر روغنى را كه گرم مزاج است مىتوانى به كار برى . با هر روغنى كه مىخواهى استعمال كنى گند بيدستر و شير گياه شيرسگ قاطى كن و بر جاى دردمند بمال ! اندازهء گند بيدستر و شير گياه شيرسگ را - كه با روغن گرم مزاج قاطى مىكنى - خودت بر حسب مزاج و تقاضا معيّن كن !
فصل دهم علاج قولنج صفرائى
اين درد قولنجى كه ناشى از مادهء صفرائى است در حقيقت بايستى از جملهء حالتهاى شكم پيچه ( مغص ) به حساب آيد ؛ اما از آنجا كه درد از روده شروع مىكند ما آن را به ردهء قولنج درآورديم و علاجش را با علاج ساير حالات قولنجى ذكر كرديم .
بسيارى از طبيبان در علاج اين حالت از درد روده كه ناشى از مادهء صفرائى است ، دچار اشتباهات بزرگ مىشوند ؛ پناه به داروهاى نرمكننده و گرمىبخش مىبرند كه اين حدّت و شدّت اصلا لازم نيست . اگر در تشخيص معلوم شد كه خلط صفرائى سبب درد ، در فضاى روده ريخته است و بسيار قوى ريشه دوانيده نيست ، همين قدر كافى است كه مزاج بيمار و خلط را به تعديل آورد و از غذاهاى سرد و تر مزاج كمك گرفت و بيمارى را از بين برد . براى اين منظور مىشود رژيمهايى غذايى زير را مقرر كرد :
1 - آلوسياه را با سوزن سوراخ سوراخ كن در گلاب قند بريز تا خوب در آن خيس شود ، بيمار بيست عدد از آن بخورد .
2 - آلوبخارا را با زردآلو در آب خيس كن و خوشاب آن را بخورند .
3 - از آب انار ترش و آب انار شيرين استفاده كنند .