فصل دهم آب در زهدان
گاهى رخ مىدهد كه آب در زهدان جمع شود و در آن بند آيد ؛ كه نشانيهاى آن به قرار زير است :
1 - قبل از آن خون حيض بند آمده است ، قرقر شكم گواه است ، بويژه در حال حركت و راه رفتن .
2 - در پايينهاى شكم ، ورم سست و شل پديد آيد .
3 - احتمال دارد بيمار به حالت شبيه بيمار استسقا درآيد . جريان رطوبت آبكى به خارج زياد است و ممكن است تصور كند كه باردار شده است .
4 - ممكن است اگر چيزى را بر رحم گذارد و بعد از مدتى بردارد ، يكباره آب زياد بيرون ريزد .
علاج
اگر تشخيص دادى كه نياز به رگ زدن هست ، رگ بزن ! ورزش كند ، در آبهايى بنشيند كه داروى ادرارآور و ريزش دهندهء مواد مايع در آنها پخته شده است . داروهاى گذاشتنى - كه در علاج بيمارى استسقا از آنها بحث شد - استعمال شوند تا مادهء بيمارى مىرسد ؛ آنگاه داروهاى ريزانندهء حيض را به كار انداز ! به علاوه داروهاى ادرارآور هم بخورد .
اگر مايهء حقنه بيماران استسقايى را در حقنهء بيمار مذكور به كار گيرى زيانى ندارد بلكه بهرهرسان است .
شيافهايى بردارد كه ريزش دهندهء آب و خون حيض هستند .
اگر خربق سفيد فرزجه شود و بردارند ، بسيار خوب است و آب زياد بيرون مىآورد .
فصل يازدهم بادكردگى زهدان
يكى از بيماريهاى زهدان بادكردگى زهدان و باد در زهدان حبس شدن است . كه چندين سبب دارد :
1 - ضربت خوردن و بر زمين افتادن و امثال آنها كه مزاج زن را ناتوان مىكند و بر زهدان اثر مىگذارد .
2 - ممكن است علت بيمارى دشوار زادن يا برگشتن دهانهء زهدان باشد .
3 - احتمال دارد كه سرما بر دهانهء زهدان چيرگى يافته باشد كه آن را بند آورده و باد در آن حبس كرده است . اين باد حبس شده در فراغ ميانى زهدان يا در ميان پرزه رگها و يا در كنارههاى زهدان حبس شده است .
اگر باد در ميان پرزه رگها حبس شده باشد بدترين حالات اين بيمارى است .
و اگر در گوشه و كنارههاى زهدان باد حبس شده باشد ، بدخيمى بيمارى متوسط است . از همه آسانتر آنكه باد در فراخناى وسط زهدان حبس شده باشد .