بهتر آن است اول شاهرگ دست را بزنى تا از ريزش مادهء تقويتى به ورم جلوگيرى شود . بعد از آن رگ صافن را بزن تا مادهء خونى را از همان جاى ورم جذب كند و تلافى زيانهاى شاهرگ زدهء دست را بكند .
هنگامى كه رگ را مىزنى ، بايد بيمار پاها را بلند نگه دارد و بر پهلو بخوابد . خون زياد بكش ! از روز اول تا سه روز نبايد غذا بخورد و اگر ناگزير از غذا خوردن بود كم بخورد . اصلا نبايد آب بخورد و بويژه روز اول ابدا نبايد آب بخورد .
مسكنش خوشبو باشد ، تا مىتواند بيخوابى بكشد و بيدار بماند . اگر به شدت قى كند بهره بيند .
شايد به داروى مسهل نياز باشد كه بيمار اسهال شود و خلط بدجنس تخليه شود . در داروهاى علاجى ، بازدارندهء دل بهم آمدن وارد باشد . وقتى كه گرسنه مىشود تا مىتواند كم بخورد . اوايل در آب شيرين مخلوط با روغن خوب گل بنشيند و از آبهاى گيرنده بر زهدان پاشد . بعد از آن از بسيار به عمل آوردن داروهاى گيرنده تا اندازهاى كاهش دهد كه مبادا ورم سخت گردد . در اين اوقات چيزهايى كه زياد فائدهرسان هستند عبارتند از :
خشخاش در آب بپزد تا از هم مىپاشد ، با روغن زيتون نارسيده مخلوط شود و بر زهدان گذارند . يا خشخاش در آب جوشيده را با روغن گل يا روغن سيب قاطى كنند و بر زهدان گذارند . آنگاه داروهاى نرمىبخش استعمال شود ، كه دستور آنها به قرار زير است :
روغن گل در شراب مخلوط شود و به حالت ولرم بر زهدان مالند .
خطمى ، بزر كتان ، خار سهكوهه و اسپند به حد زياد را با كمى داروى گيرنده از قبيل : بارهنگ و خرفه همه باهم در آب بپزند و پشم در آن آب خيس شود و در زهدان فرو كنند و بردارند .
شاه افسر در آب بپزد و با تخممرغ مخلوط شود و از آن مرهم سازند و بردارند . اگر روغن زعفران و روغن سنبل رومى با اين مرهم مخلوط باشند بهتر است .
آنگاه نوبت پخته گردانيدن ورم آيد . داروهاى رسانيدن ورم گرم به قرار زيرند :
خرما را با قاوت بپزند تا خرما خوب مىپزد و از هم مىپاشد . با روغن گل و روغن حنا درهم بسرشد و استعمال كنند . اين داروى خرمائى در آخرهاى رسانيدن ورم ويژگى دارد .
داروهاى بر زهدان گذاشتنى براى رسانيدن ورم زهدان شامل حسل ، پيه غاز ، روغن حيوانى ، مخ ساق گوزن و غيره هستند .
وقتى كه بيمارى فروكش كرد و رو به زوال بود ، داروهاى خالص تحليل برنده استعمال كن اين داروها همراه سوسنبر ، مرزنگوش ، گوش موش ، صمغ صنوبر و امثال آنها باشند . كه امثال آنها را شناختهاى ! غذاى خوب بخورد تا سرحال آيد و نيرو گيرد .
هرگاه داروى گذاشتنى بر زهدان تجويز مىكنى نبايد ببندند ؛ بستن دارو بر زهدان در علاج ورم گرم زيانآور است .
اگر دمل در زهدان است ، بايد در رسانيدنش بكوشى . و اگر به دهانهء زهدان نزديك است و ديدى كه ممكن است بريده شود با همان دستور بريدن بند آورندهء نسفتنى آن را ببر !
اگر دمل در داخل زهدان است و دستت به آن نمىرسد ، تا امكان دارد بايد منتظر پخته شدن و
قانون ( فارسى ) — صفحة 382
مساهمون: أبو علي سينا
ص٣٨٢