بخورند .
ه - كشنيز هم خوب است .
و - شربت انار كه همراه نعناع باشد مفيد است .
ز - هرچه در باب استفراغ نوشته شده است بايد مورد استفاده واقع شود .
21 - جالينوس مىفرمايد : « پوست داخلى چينهدان مرغ در علاج هر نوع معده درد مفيد فايده است » .
22 - اكثرا چيزهاى سرد از قبيل ماست و امثال آن احساس گزش معده را تسكين مىدهند .
فصل دوم ناتوانى معده
ما چيزى را ناتوانى معده ناميدهايم كه چندين حالت معده را شامل مىشود :
1 - معدهاى كه ياراى هضم خوراك ندارد و نمىتواند غذاى دريافتى را به خوبى اداره كند .
2 - از خوراكى كه در معده جاى مىگيرد معده ناراحت است و به تشويش مىافتد با اينكه سبب ناراحتى و تشويش معده - كه در باب راجع به تباهى هضم شده ذكر كردهايم - در ميان نيست .
3 - گاهى اشتهاى دارندهء معده بر مرام نيست و اشتها از حالت طبيعى كمتر است .
4 - خلل در اشتها و كاهش اشتها را نشايد هميشه دليل قطعى بر ناتوانى معده دانست زيرا احتمال دارد كه اشتها بسيار و هضم شدن اندك باشد پس بسيارى اشتها را نيز مىتوان دليل قاطع بر نيرومندى معده دانست .
5 - قرقر شكم و آروغ مختلف و دگرگون شده و دل به هم آمدن ، همه گواه بر ناتوانى معدهاند و بهويژه اگر اين گواهان راستگو بعد از تناول غذا پيدا شوند ؛ و حتى در وقت غذا خوردن هم گواهى خود را ادا مىنمايند .
6 - يكى از دلايل ناتوانى معده آن است كه دارندهء معده هرگاه غذا مىخورد احساس مىكند كه تناول شده در معدهاش مىجنبد . مىخواهد آن را با قى بيرون دهد ؛ درد گزش و آزار در ميان هر دو كتف بيمار احساس مىشود .
7 - اگر ناتوانى معده بيشتر نيرو گيرد ، دليلش اين است كه :
الف - آروغ نمىماند .
ب - مدفوع تمرد مىكند و به آسانى بيرون نمىآيد .
ج - يا شكم روان مىشود و اسهال با سرعت زياد راهى خارج مىگردد .
8 - دارندهء معدهاى كه بسيار ناتوان است نبضش با سرعت رو به كاهش مىرود و گاهى غش مىكند .