مسئله نگهداشتن باد در شكم و به هنگام بيرون ندادن آن ، ممكن است در حركت خود به معده برگردد ، در معده به بخار تبديل شود و بالا رود و به مغز رسد و آزار شديد و بيش از حد به بار آيد و در برگرفتهء معده را به تباهى كشاند . « 1 »
و بدان ! كه هر خوراكى و به ويژه افشرههاى مشروبى اگر گيرندگى نداشته باشند ، با معده سازگار نيستند .
روغنها - هر نوعى باشند - با معده سازش ندارند و معده را سست مىكنند .
در ميان روغنها آنها كه با معده سازگارتر از سايرين هستند و كمتر زيانرسان و كمتر سبب سستى معده مىشوند از اين قرارند :
روغن زيتون ، روغن گردو ، روغن پسته .
داروها و غذاهايى كه با معده سازشى ندارند و اكثرا زيان به معده مىرسانند عبارتند از :
ثمر صنوبر ، سلق ، ريحان كوهى ، شلغمى كه بسيار نپخته است و از هم پاشيده نشده است ، ترشك ، سرمك ، بقله يمانيه ( سفيد مرزيا سرخمرز « 2 » ) . اگر بقله يمانيه همراه سركه و آبكامه و روغن زيتون باشد كه در اين حالت زيانى به معده نمىرساند .
شنبليله و كنجد براى معده خوب نيستند كه معده را ناتوان مىگردانند . شير زيان به معده مىرساند .
همچنين خوردن مغز و مخ استخوانها براى معده خوب نيست .
نوشابهها :
هر نوشابهاى كه تازه ساخته و غليظ پرمايه باشد با معده سازگار نيست .
داروهاى سازگار با معده :
ثمر درخت عرعر و ميوهء گياه پنج انگشت با معده سازگارند .
اين را هم بدان ! هر دارويى كه اسهالآور است و هر غذا و دارويى كه طبيعت انسان از آن نفرت دارد و مزهاش مطابق ميل انسان نيست ، براى معده خوب نيستند .
دشمن سرسخت معده جماع كردن است ، از هر زيانآورى بيشتر زيان به معده مىرساند ، اگر انسان جماع نكند بهترين خدمت را به نفع معده انجام داده است .
قى كردن عموما به زيان معده است ، هرچند گاهى قى كردن براى تخليهء مواد از معده مفيد باشد
هامش
( 1 ) - زندهياد شيخ سعدى ، همين موضوع را در گلستان به نظم درآورده است و از زبان يكى از بزرگان مىفرمايد :شكم زندان باد است اى خردمند * ندارد هيچ عاقل باد در بند
چو باد اندر شكم پيچد فرو هل * كه باد اندر شكم بار است بر دلو يا فرمايد :حريف ترشروى ناسازگار * چو خواهد شدن دست پيشش مدار .( 2 ) - بقله يمانيه را در طبرستان و تنكابن « اشكنى » گويند .