اگر مادهء سودائى بسيار و بيمار نيرومند است ، داروى مسهل سس صغير در آب پخته و امثال آن را تجويز كن !
اگر مادهء سودائى غليظ است و به تهنشين شراب مىماند و ديدى كه از اثر ورم نيست و بلكه بيمارى اسهال از غلظت مادهء سودائى است و بيمار نيروى كافى دارد مسهل تركيبى زير را بخورد :
نسخه :
نمك سنگ بلورى يك جزء ، خرنوب مصرى سه جزء ، خربق سياه دو جزء . خرنوب مصرى و خربق را در آب بريز و بر آتش بگذار تا خوب مىپزند . آنگاه نمك در آن حل كن ، بيمار بخورد و پاكسازى شود . و اگر ديدى كه چاره در رگزنى است رگ بزن !
اگر سبب اسهال از معده است و مادهء سودائى به معده به حد زياد ريخته است و خلط سودايى در معده جمع آمده است ، داروى نيروبخش كبد و داروى نيروبخش دهانهء معده را تجويز كن . بادكش بر طحال بيمار بگذار تا مادهء سودائى زياد از حد كه از طحال به معده و روده آيد بند شود . بعد از آن داروى لطيف نيروبخش مانند اين داروى تركيبى را استعمال كن !
نسخه :
دانهء انار ده درهم ، بهمنان سرخ رنگ بوداده يك درهم ، زنجفيل بيابانى بوداده يك درهم ، كهربا يك درهم ، بزر فيجن و بزر ريحان هريك يك درهم . درهم بساى و گرد دارويى كن و بيمار هربار به وزن سه درهم بخورد .
نسخهء ديگر :
دانهء انار و مويز سياه را در سركه و آب بكوب و بپالاى و آنچه بدون آب مىماند با كمى نمك و مرزه مخلوط كن و بيمار آن را نانخورش كند .
اگر داروى تأثيربخشتر مورد نياز بود ، اين دارو را تناول كند :
نسخه :
كندر ، مشك زمين ، ثمر درخت سرو و سك از هريك نيم درهم . كعك به وزن يك درهم . اينها را با شراب خالص كهنه شده بخورد .
فصل پنجم علاج اسهال خونى بدون پوستاندازى
تو سابقا ياد گرفتى كه خون اسهالى در اسهال خونى محتمل است از يكى از اين جاها سرچشمه