قاوت خرنوب ، قاوت انار دانه و قاوت ثمر درخت كنار بخورند .
كشنيز در بند آوردن غذاى توى معده بسيار اثربخش است .
داروهاى تركيبى كه در چنين حالتى نافعند عبارتند از :
نسخه :
بزر بارهنگ و رازيانهء شامى هريك به وزن يك درهم . پوست انار و خون سياوشان از هريك نيم درهم همه را درهم ريزند و درهم آميزند و در شراب گسمزه بخورند .
اگر بيمار تب دارد دارو را با آب باران بخورد و از شراب گسمزه صرفنظر كند .
داروهاى تركيبى از قبيل : گوارشى مازو ، گوارشى كندر و گوارشى خرنوب خوبند .
داروهاى گذاشتنى در علاج اين حالت اسهالى از قرار زير است :
نسخه :
بزر كتان ، خرما ، افشرهء به ، شبت سبز ، ماساروغ ، اقاقيا ، گلنار ، مصطكى ، گل محمدى ، سفيد خارو آس از هريك يك جزء . در هم بسرشند و از خارج بر معده گذارند . و يا از داروهاى وارد در اين ضماد مرهم بساز ! و موم و روغن مصطكى يا روغن به يا روغن گل محمدى در آن به كار ببر تا مرهم شود و بر معده بمال .
ضماد انطولوس و ضماد دورونوس ( دوريوس - نسخه . ) خوبند . اگر بيمار حرارت ندارد ، ضماد فلفل نيز مفيد است .
اگر اسهال از اثر قرحهء روده است علاج قرحه را كه مىدانى استعمال كن ! داروهاى قبوضيتآور و خشكىآور را زياد به كار ببر ! داروهاى اين حالت بايد سردىبخش باشند از قبيل :
غوره ، آش با غوره ، آش با سماق ، داروهاى علاج ديزانترى - كه بعدا ذكر خواهند شد - نيز در اين حالت مفيدند .
اگر قرحه در روده پيدا شده و قرحه از اثر ريزش مادهء خلط مرارى رخ داده است ، بايد بيمار را ( در تابستان - نسخه . ) وادار به قى كردن شديد كنى و مادهء مرارى را از راه قى كردن پاكسازى كنى .
امّا علاج پاكسازى را از راه چارهء قرحه استعمال مكن !
اگر سبب چنين حالت اسهالى جمع آمدن بلغم است ، بايد بلغم را وسيلهء حقنه پاكسازى كنى .
داروى حقنهء بلغم بيرونآور را قبلا ذكر كردهايم كه چه باشد .
غذاى بيمار سبك و گرم و برشته و در تابه سرخ شده باشد كه غذا عبارت است از : گوشت سبك .
بايد بيمار كمتر آب بخورد . اگر نياز به داروى قويتر بود خربق استعمال كن ! اگر اسهال ناشى از معده است خربق سفيد خوب است و اگر اسهال ناشى از رودههاى پايينى است ، خربق سياه مناسب است ؛ كه خربق سياه به علاوهء پاكسازى ، مزاج را هم اصلاح مىكند و گرمىبخش هم هست .
دارويى تركيبى هست كه ما آن را آزمودهايم ، در علاج لغزش رودهء رطوبى مفيد است و جاى