نسخه :
شير بز سه رطل . كاجيره شش مثقال . كاجيره را بكوب و در شير بز بريز و مچاله كن و بگذار مدت يك ساعت در آن بماند . آنگاه شير را بپالاى و بگذار در شب منعقد گردد . سپس آب را از پنير شده تصفيه كن ! آن آب پاليده را با عسل يا با شكر بهم زن و به وزن دو درهم نمك هندى بر آن اضافه كن و بده بيمار كه بخورد .
اگر خواستى كه بهتر اسهال دهد ، به وزن يك دانگ محموده نيز بر دوا اضافه كن ! در صورتى كه بيمار تحمل كند به مدت سه روز از اين دارو بخورد .
داروى تركيبى ديگر هست كه هم يرقان را تنقيه مىكند و هم مادهء يرقانى را اسهال مىدهد و تركيبش چنين است .
نسخه :
آب برگ ترب . به وزن يك اوقيه . خيار چنبر دارويى به وزن هفت درهم . اسفرزه يك درهم . صبر ( الوا ) به وزن يك دانگ ، زعفران يك دانگ . باهم قاطى شوند و بيمار تناول كند .
اين دارو در علاج ورم گرم كبد ، ورم گرم در مجراها و تب نيز مفيد است .
غذاى بيمار يرقانى
آبجو ، سبزيها و هر غذايى كه در بحث از ورم كبد گفتيم براى بيمار مناسب است اينجا نيز خوب است و تكرار لازم نيست .
اگر ديدى ورم گرم كبد - كه سبب بيمارى استسقا شده است - دارد مىرسد و شروع به پخته شدن كرده است ، محموده و صبر و امثال صبر را با داروى مسهل قاطى كن و زيان آن را به وسيلهء آب كشوث ، آب كاسنى و غيره - كه ياد گرفتهاى - خنثى كن و باك نداشته باش .
خلاصه كلام اين است : تا ورم كبد از بين نرود ، و حال اصلاح نشود ، اميدى به علاج يرقان نداشته باش .
اگر بيمار يرقانى تب ندارد و بيمار به حدّ كافى نيرومند است - كه اين دليل بر نبودن ورم در كبد است - با اين حال حالتى التهابى موجود است : بايد چه كار كنى ؟
- بيمار را وادار كن كه گوشتهاى در سركه خيس شده ، فيله ماهى ، فيله از گوشت ماده گاو و قطعههايى از گوشت بزغاله بخورد . آب و افشرهء ميوهها و به ويژه آب انار ( شيرين و ترش ) را ناشتا بخورد . شورباى همراه سركه از آبگوشت گاو ماده ، شورباى با سركه ترش شده از گوشت ماهى و افشرهء سبزيهاى سردىبخش بخورد .
اكثر اينها كه ذكر شدند و برخى مواد غذائى ديگر هم هستند كه خاصيت نيروبخشى بيشتر از داروها دارند .
اينك دارويى تركيبى كه در اين حالت ، خوب دارويى است .