توليد شده توسط كبد - كه سهميهء كيسهء زهره است - باقى نگذاشته و موجب آكندگى و درد در كبد شده است . در اين حالت علاوه بر درد كبد احساس تلخى در دهان شديدتر از ساير حالات است و تشنگى نيز شديد است .
بسيار اتفاق مىافتد كه بيمارى يرقان از تحريك قولنج باشد كه مادهء زهرهاى را برمىانگيزد ، يا قولنج همراه يرقان آيد ؛ چنان كه سابقا بدان اشاره كرديم .
اگر يرقان از اثر بندآمده و راهبندانى باشد كه به دليل سردى پديد آمده است ، يا از ترنجيدن و برهم آمدن گدارهاى مادهرسان ، سر بر آورده است ، از نشانيهاى ذكر شدهء چنين حالاتى مىتوان آن را تشخيص داد ؛ كه يكى از نشانيها چگونگى حالت تمام بدن بيمار است .
اگر سبب بوجود آمدن بيمارى يرقان خلط غليظ است ، كه راهبندان ايجاد كرده است ، نشانى آن را نيز قبلا ذكر كردهايم .
اگر سبب يرقان راهبندان به وسيلهء ازگيل مانندى يا گوشت زائدى است كه سر برآورده و يا گدارى آسيبزاست كه برهم جوش خورده ، نشانيهايش از اين قرار است :
1 - بيمارى يرقان ماندگار و بر دوام است .
2 - نشانيهاى بند آمدنى ( راهبندان ) آشكار است .
3 - داروهاى بازكنندهء بند آمدنىها از قبيل حقنه و غيره كمتر بهره مىدهند .
اگر ناتوانى نيروى دفعكنندهء كبد يا نيروى از هم جداكنندهء مواد در كبد سبب بيمارى يرقان باشند ، از نشانيهاى زير حالت را تشخيص مىدهى :
1 - رنگ زردى بول به آن شدت نمىرسد كه در حالت رخ دادن راهبندان هست در شرايطى كه نيروى جداسازى مواد و نيروى دفعكنندهء مواد در كبد توانا و بدون نقص هستند .
2 - مدفوع كاملا سپيدرنگ نمىشود .
3 - احساس سنگينى چندان نيست كه در حالت يرقان بوجود آمده از راهبندان رخ مىدهد .
4 - كبد در ساير كارهاى خويش ناتوان است و به خوبى وظايف خود را انجام نمىدهد .
5 - شايد همراه ناتوانى بيمارى ذرب « 1 » در كبد پديد آيد .
اگر سبب بيمارى يرقان از ناتوانى نيروهاى كيسهء زهره است ، علامتها از اين قرارند :
1 - دل بهم آمدن شديد .
2 - احساس تلخى در دهان .
3 - بيمار احساس سنگينى نمىكند .
4 - بيمارى كمكم به تدريج پا مىگيرد .
5 - رنگ مدفوع رنگى است ميانهء زرد و سپيد .
6 - زردرنگى بول بسيار تيره و يرقانى است ، مشروط بر اينكه تشخيص دهى كه در نيروى جداسازى مواد و در نيروى دفعكنندهء مواد در كبد خللى واقع نشده و هيچكدام ناتوان نگشتهاند .
هامش
( 1 ) - ذرب : نوعى بيمارى كبد است - المنجد .