راننده ندارد كه آن را به بيرون براند . بعد از آن بول زرد مىشود و زردى بول شدت مىيابد ، سپس سياه غليظ مىشود و در آخر شديدا بدبو مىشود .
اگر بيمارى يرقان از اثر سوء مزاج گرم در سراسر بدن باشد ، نشانيهايش از اين قرار است :
1 - هر جاى بدن را دست بزنى گرم است .
2 - بدن خارش دارد .
3 - بيمار كمتر اشتهاى خوراك مىكند . امّا مىخواهد خوراك پرمايه ( غليظ و شيرين ) بخورد .
4 - رنگ مدفوع تقريبا طبيعى و عادى است و به نرم تمايل دارد .
5 - بول عادى است و با بول تندرستان فرق چندانى ندارد .
6 - رگهاى بدن بيمار تغيير رنگ داده و گرمى بسيار در آنها مشاهده مىشود .
7 - آنچه در حالت بيمارى يرقان كه از اثر بندآمدنيها توليد مىشود ديده شده - كه مدفوع سپيد است و اطراف كبد و كيسهء زهره سنگين مىشوند - در اين حالت كه يرقان از اثر سوء مزاج گرم سراسر بدن است ، ديده نمىشود . بلكه شايد بدن سبكبار و مدفوع به رنگ طبيعى است .
8 - چيزى از نشانيهاى ويژهء ناسازگار كبد در معاينه احساس نمىشود .
9 - اين حالت از بيمارى يرقان - خلاف يرقان از اثر راهبندان - يكباره و يكهو روى نمىآورد .
اگر بيمارى يرقان از اثر ورم گرم يا ورم سخت در كبد باشد ، از آنچه قبلا شرح دادهايم نشانيها را مىشناسى !
اگر بيمارى يرقان از اثر راهبندانها و بند آمدنيها باشد ، اين علامتها را دارد :
1 - در اكثر اوقات رنگ مدفوع سپيد يا زرد كمرنگ است .
2 - رنگ بول بسيار زرد .
3 - بيمار در مراق و پهلوى راست احساس سنگينى مىكند .
4 - از اثر غذا خوردن ، طرف راست بيمار به درد آيد و باد مىكند .
5 - سراسر بدن به خارش مبتلا مىشود .
6 - خواب بيمار بر پهلوى چپ سبك است و بيمار احساس سنگينى نمىكند .
اگر سبب يرقان از بدحالى كيسهء زهره باشد و راهبندان مربوط به كيسهء زهره باشد ، در وهلهء اوّل مدفوع يك دفعه بسيار سپيد مىشود و بدنبال سپيد شدن مدفوع حالت يرقانى مىآيد .
اگر بيمارى يرقان از اثر راهبندانها در كبد باشد ، مدفوع به تدريج و كمكم به سپيد رنگى مىرسد و تا مدفوع كاملا سپيدرنگ مىشود يرقان پيدا شده است . اين به تدريج سپيد شدن مدفوع از آن است كه كيسهء زهره از موجودى مادهء زهره - كه در خود دارد - اندكاندك روانه مىكند تا جايى كه هرچه دارد از بين مىرود ؛ آن وقت است كه مدفوع كاملا به رنگ سپيد درمىآيد .
اگر در گدار ميان كيسهء زهره و روده راهبندان واقع شود ( و يكباره مدفوع حبس شود و بيرون نيايد - نسخه . ) و در كاربرد كبد آسيبى كهنه و يا تازه رخ داده احساس نشد ، امّا بعد از بند آمدن و حبس شدن مادهء زهره كبد به درد آمد ، علت همان راهبندان بين كيسهء زهره و روده است ؛ زيرا مادهء زهرهاى كه به دليل راهبندان ، كيسهء زهره را آكنده و در آن راكد مانده است ، جائى براى مادهء جديد
قانون ( فارسى ) — صفحة 327
مساهمون: أبو علي سينا
ص٣٢٧