داروهايى كه در بيمارى استسقاى خيگى به كار مىروند و آب را بيرون مىآورند ، عبارتند از :
1 - داروى مسهل مناسب حال ، شيافهاى برداشتنى و حقنه - كه بسيار خوب است ، زيرا به آب جمع آمده در شكم بيمار نزديك است و از اندامان رئيسى دور .
2 - تنشوئى با آبهاى سازگار با علاج بيمارى استسقاى خيگى ، تنشوئى با آبهاى گرم معدنى و نزديك نشستن به تنور گرم .
3 - آبى كه نرمىبخشهايى چون بابونه و گورگياه در آن پخته است .
4 - داروهاى ماليدنى ، گذاشتنى و بر شكم بستنى ، مناسب حال .
5 - نوشيدن شير بز ، شير شتر بچهدار و خوردن بول شتر بچهدار .
اگر بيمار استسقاى خيگى به مدت يك هفته هر روز شير شتر بچهدار را با وزن نيم درهم قرص زرد ( اقراص الصفر ) و نيم درهم تباشير بخورد مفيد است . البته روز اول نيم درهم از قرص زرد و تباشير با نيم درهم شير شتر باشد و به تدريج آن را به وزن يك درهم برساند . بعد از يك هفته و بعد از آنكه آب پاكسازى شد ، هر روز شير شتر ، به وزن دو درهم كلكلانج بخورد و از نو مدت يك هفته خوردن قرص زرد را از سر گيرد و بر اين علاج دوام كند شايد شفا يابد .
اگر ديدى كه بيمار استسقاى خيگى داراى نيروى كافى نيست و ناتوان است ، روزانه تنها به وزن يك دانگ قرص زرد تناول كند ، نه بيشتر .
ما تركيب قرص زرد و كلكلانج را در اقرابادين ( كتاب پنجم قانون ) آوردهايم .
اگر بيمار استسقاى خيگى حرارت شديد داشته باشد ، نبايد شير شتر بخورد كه شير شتر با مزاج گرم ناسازگار است .
هرگاه براى بيمار استسقاى خيگى خوردن شير شتر تجويز مىكنى ، دستور شير شتر خوردن چنين باشد كه در سرآغاز به وزن چهل درهم در روز بخورد و هر روز ده درهم بر آن اضافه كند .
داروى مسهل كه به بيمار استسقاى خيگى مىدهى نبايد داروى زيانرسان به كبد باشد . و اگر ناگزير از تجويز داروى ناسازگار با كبد و اسهالكننده شدى ، داروى اصلاح كردن آن را نيز به بيمار بده ! همچنين داروى اسهالى را يكباره نخورد و در چند نوبت بخورد . اگر داروى اسهالى را يك دفعه بخورند كشنده است . كمترين زيانى كه مىرساند ناتوان كردن كبد است .
الوا به تنهايى براى كبد بسيار زيان دارد . تا ممكن باشد براى بيمار استسقاى خيگى الوا تجويز مكن . اگر ناگزير بودى كه آن را تجويز كنى داروى اصلاح آن را نيز همراه گردان .
بيمار استسقاى خيگى بايد بعد از اسهال روزه بگيرد و اگر تحمل دارد ، يك شبانه روز چيزى نخورد . بعد از روزهء شبانهروزى چيزهايى بخورد كه تقويتكننده باشند و اندكى خاصيّت قبوضيتبخشى در آنها باشد . مثلا چيزى همانند قرص زرشك و آب ميوههاى خوشمزه و قبوضيتبخش بخورد . بويژه بعد از استعمال داروهايى از قبيل : گياه شير سگ ( اوفربيون ) ، خامالاون ( هفت برگ ) و اندران و امثال آنها آب ميوهء خوشمزه و قبوضيتبخش بسيار مفيد است .
بعد از آن داروهاى تعديل بخشيدن مزاج تجويز كن ! از قبيل : ترياق و داروى كركم ( زعفران هندى ) كه در علاج استسقاى سرد مفيدند .
قانون ( فارسى ) — صفحة 296
مساهمون: أبو علي سينا
ص٢٩٦