سرخرنگ از بول جدا مىشود ، و آن جدا شده است كه بيرون مىآيد . پس نبايد هركه استسقا دارد و بولش قرمز رنگ است بگوئى كه استسقا از حرارت است .
6 - بيماران استسقايى عموما به تبهاى نه بسيار گرم مبتلا مىشوند .
7 - در هر سه حالت استسقايى بيماران اكثرا جوشهايى در بدنشان پيدا مىشود كه مادهء زرد مايع از آنها مىچكد .
8 - در حالات استسقاى گوشتى و استسقاى طبلى اكثرا بيمار با فساد معده روبرو است .
اگر بيمارى استسقا منشأ از كبد دارد و ورم در كبد است ، اين نشانيها را مىنماياند :
الف - شكم قبض است .
ب - هر دو پا آماس مىكنند .
ج - بيمار سرفه مىكند امّا خون تف نمىكند .
د - آماس در پهلوى راست و در پهلوى چپ احساس مىشود كه فرو مىنشيند و باز پيدا مىشود كه اين آماس كردن هر دو پهلو اكثرا در استسقاى خيگى ديده مىشود .
اگر استسقا از هر دو تهيگاه و كمر شروع كرده است اين علامتها را دارد :
الف - آماس از هر دو پا شروع مىشود .
ب - فساد و تشويشى در معده رخ مىدهد كه بسيار طول مىكشد ؛ نه از بين مىرود و نه مادهء آبكى به بيرون سرازير مىشود .
اگر استسقا ، استسقاى گرم است و از گرمى منشأ دارد ، نشانيهايش از اين قرار است :
نشانيهاى حرارت پديد آيند كه عبارتند از :
الف - التهاب و تشنگى زياد است .
ب - رنگ چهره زرد مىشود .
ج - مزهء دهان تلخ است .
د - بدن بسيار خشك است .
ه - اصلا اشتهاى خوراك در ميان نيست .
و - برآورده از راه دهان زرد و سبز است .
ز - وقتى كه بيمار مىشاشد ، در آخر كار احساس سوزش شديد مىكند ، زيرا ادرارش بسيار گرم شده است .
اگر بيمارى استسقا از آن نوع باشد كه در بدن گدازيدنها رخ مىدهد و مادهء بيرون آمدنى از راههاى طبيعى ( پيش و پس ) بيرون نمىآيد ، نشانيهايش از اين قرار است :
الف - صفراى زياد .
ب - مدفوع و بول مانند آبى كه گوشت در آن شستهاند و چون چرك خونآلود مىشوند .
ج - نشانيهاى گدازيدهها .
و اين حالت اكثرا از آن نوع استسقا است كه از طرف هر دو تهيگاه و كمر شروع شده است و همچنين هر نوع از بيمارى استسقا كه از بيماريهاى سخت منشأ داشته باشد .
قانون ( فارسى ) — صفحة 287
مساهمون: أبو علي سينا
ص٢٨٧