اگر از سرماست - كه اكثرا مرى از اثر سردى گرفتار گدار تنگى مىشود - بايد : ضمادهاى گرمىبخش ، از آن قبيل ضمادها كه در معالجهء معدهء سرد به كار مىبرى ، از خارج بر مرى بگذارى .
بايد روغنها و ماليدنيهاى گرمىبخشى استعمال كنى كه براى معدهء سرد استعمال مىشوند .
روغن بلسان ، روغن ترب ، روغن مشك و از اين قبيل روغنها در اين نوع معالجه خوبند .
ضماد از گند بيدستر ، اندران ، مرّ ، گندناى بيابانى و امثال آنها باشد .
اگر سبب آسيبديدگى مرى و تنگ شدن راه بلعيده سوء مزاج رطوبى بسيار سستكننده و فروهلنده باشد - كه اين را مىتوانى از حالت سطح دهان و زبان بدانى !
علاجش :
1 - اول پاكسازى معده و روبراه كردن حالت معده است ، اگر دانستى كه به پاكسازى معده نياز هست .
2 - داروهاى گيرنده و گرمىبخش خوشبوى تجويز كن و اين داروها عبارتند از :
الف - رازيانهء شامى بوداده
ب - بهمنان
ج - سنبل
د - سنبل رومى
ه - درخت هندى ( ساذج )
و - كندر
ز - گرد سونش كندر
ح - مرّ
اگر خواستى كه داروهاى گرمىبخش با داروهاى گيرندهء سرد مخلوط كنى كه گرمىبخشها سبب شوند ، درجهء سردى سردىبخشها را پايين آورند و از نيروى خشكانندهء آنها كم شود ؛ داروهايى از قبيل : گل محمدى ، گلنار و امثال آنها را با داروهاى نامبرده مخلوط كن ! به عقيدهء من انگدان در اينباره بسيار مفيد است .
اگر سبب سوء مزاج خشك است و خشكى سبب آسيبديدگى مرى شده است ، علاجش را از عكس علاج رطوبت مزاج برگزين !
انگشتپيچهاى رطوبتبخش مزاج معتدل ، نيمبرشتها ، انواع پيه ، كره ، مخ استخوان حيوانات ؛ و از معالجه و مراعات بدن و معده غافل مباش ، زيرا اكثرا مزاج مرى پير و مزاج دهانهء معده است .
قانون ( فارسى ) — صفحة 13
مساهمون: أبو علي سينا
ص١٣