فعّال است و حرارت شديد ندارد - راوند و خاراگوش است . خاراگوش هرچند نوعى حرارت در آن است اما در باز كردن راهبندانها كه از اثر گرمى يا سردى بوجود آمدهاند سازگار و اثربخش است كه بايد بيمار هميشه از آن استفاده كند و يا از آبپز خاراگوش استفادهء مستمر داشته باشد . و اگر خاراگوش يا آبپز خاراگوش را با آب كشوث بخورند بهتر است . آب كاسنى ، ريشهء كاسنى ، مشكانيه و بادام تلخ همه در تأثير بخشيدن تقريبا هماهنگ هستند .
افشرهء رازيانهء سبز ، افشرهء كرفس با اسكنجبين - كه با بزرها تقويت شده باشد - نيز براى بيمارى راهبندانهاى كبد سازگار و مفيدند .
اگر نياز داشتى كه داروى گرممزاجتر به كار ببرى ، دارو را با عسل ، عسلاب و سكنجبين عسلى تجويز كن !
اگر نياز به داروى نسبتا معتدل مزاج است ، لوبيا گرگى انتخاب كن كه بهترين داروى بازكنندهء راهبندانهاى كبد مىباشد ، كه نه گرمىبخش است و نه سردىبخش ماشدارو نيز خوب است و اثرش نزديك به اثربخشى لوبيا گرگى است . ليكن كمى از لوبيا گرگى گرممزاجتر است .
و اگر ماشدارو را با آب كاسنى تناول كنند مزاجش معتدل مىشود .
سركهء پياز دشتى ، اسكنجبين پياز دشتى ، مارچوبه ، ريشهء سوسن و لاك نيز خوبند كه بازكننده هستند .
اگر مزاج كبد به حرارت تمايل دارد ، لاك را با آب كاسنى يا با آب كشوث تناول كنند - يا لاك را با شراب و آب بزرها ، آب لوبيا گرگى ، آبپز خاراگوش و غيره - كه هماهنگ آنها باشند - تناول نمايند .
كليهء اسكنجبينهاى بزورى - از هر جنسى باشند - در باز كردن بندآمدهها تأثير بخشند .
سركهء سير ، سركهء انگدان ، سركهء موسير و سركهء كبر همه با كبد سازگار و بازكنندهء سد شدهها هستند .
اگر كبد مبتلا به راهبندان گرايش به گرممزاجى دارد ، داروهاى ادرارآور لازم است ، از قبيل :
برباله ، دارچين ختايى ، كاسنى كوهى . زراوند غلتان ( زراوند ماده ) ، روناس ، زنبق ، پسته ، قارچ چمنى ، سس صغير ، پياز دشتى ، مريم نخودى ، لوفاى نازك ، آب لوفا ، كوشاد ، لوبيا گرگى ، اسكنجبين عسلى ، پياز دشتى كه روناس در آن قاطى شده و امثال آن .
انجير خيسيده در روغن بادام نيز سازگار با كبد و بازكننده است .
داروهاى تركيبى بسيار اثربخش نيز هست كه به صورت قرص هستند و در اقرابادين آمدهاند .
كه از آن جملهاند : قرص لاك و خاراگوش ، قرص اسقولو قندريون ، داروى لاك ، داروى زعفران هندى ، امروسيا ، اثاناسيا ، ترياق ادويه ، ترياق چهارگانه ، شجرينا ، ارسطون ، معجون جنطياتا ، معجون راوند با محموده يا بدون محموده ، معجون فيحارسطوس ، معجون انگدان سياه ، معجون شهرياران ، معجون فلفلى ، معجون پونهاى كه ويژگى دارد - فلونيا ، داروى مشك و مرّ ، معجونى ديگر كه در قرابادين آمده است ، و مشك در آن وارد است ، داروهاى گردشدهء در دهن ريختنى ، قرصهايى كه در معالجهء بندآمدههاى كبد بسيار خوبند و در اقرابادين ذكر شدهاند .
قانون ( فارسى ) — صفحة 228
مساهمون: أبو علي سينا
ص٢٢٨