نشانيهاى سوء مزاج سرد كبد :
1 - سفيد شدن لبها .
2 - سفيد شدن زبان .
3 - كمخونى ، سستى و دشوارى در جريان خون .
4 - بلغم زياد .
5 - تشنگى كم .
6 - تباهى رنگ و از بين رفتن آب و ميناى پوست رخساره . ممكن است چهره سياه مايل به سبز يا زرد مايل به رنگ پسته شود .
7 - بول سفيد ، بلغمى و غليظ است زيرا از سرما يخ بسته است .
8 - سستى و نامنظمى در نبض مشهود است .
9 - معده احساس گرسنگى زياد مىكند . هضم به خوبى به انجام نمىرسد . و هرگاه سردمزاجى كبد به منتهى درجه برسد ، اصلا اشتها نمىماند .
10 - مدفوع بيمار يا خشك بىبو است ، يا از اثر ناتوان شدن نيروى كشندهء خوراك تر است و رنگش به سپيدى مىزند و بوى گندش كم است . گاهى مىشود كه مدفوع تر است و مىدرخشد ( رقيق است . نسخه ) . ليكن بر دوام چنين نمىماند و هرچند روى آورهاى سردمزاجى كبد در تأثير گذاشتن بر معده به طول بينجامد ، اسهال شدن زياد نيست اما گاهگاهى رخ مىدهد . در اواخر مرحلههاى بيمارى مدفوع چيزى همانند خون گنديده مىشود اما نه همرنگ خون خالص .
11 - گاهى به دنبال بيمارى سردمزاجى كبد كه مدتى بر شروع آن بگذرد ، انسان به تب مبتلا مىشود ؛ زيرا كبد به حالتى درمىآيد كه خون آبكى كممايه و متعفن را مىپذيرد و بدن را براى پذيرش تبهاى سخت آماده مىسازد . اين بحث را در باب تبها توضيح و تفصيل مىدهيم . احتمال مىرود در وهلهء اول كه تب روى آورده است ، مدفوع خونابهء چركالود آبكى باشد و به تدريج غليظ و سياهرنگ گردد .
12 - اگر مدفوع شبيه آبى بود كه گوشت را در آن شستهاند و هم از اول اشتهاى بيمار خوب بود ، دليل بر سردمزاجى كبد است .
اگر بعد از بيرون دادن چنين مدفوعى - كه اول به آب خونابهآلود گوشت شسته شبيه است و بعد سياه و غليظ مىشود - اشتهاى خوراك از بين رفت ، شايد سبب تباهى خلط و تبهكارى خلط باشد و امكان دارد از سببى ديگر باشد . مثلا از تب و امثال حالات تب ، كه آن هم اكثرا دليل سردمزاجى كبد است . كه اشتهاى خوراك بر مىگردد و اكثرا اشتها شديدتر از حالت طبيعى مىشود .
13 - پردهء پوششى بالائى ( مراق ) متشنج مىشود .
14 - امكان دارد از مراحل عمر بيمار ، عادات بيمار ، غذاى بيمار ، سببهايى كه سابقا ذكر كرديم ، به مزاج سرد كبد پى برد .
15 - امكان دارد سردمزاجى كبد از اثر ناشتا نوشيدن آب سرد ، و همچنين نوشيدن آب سرد بعد از حمام يا جماع به وجود آيد ؛ زيرا در اين حالات كبد به التهابى مبتلا مىشود و در حالت التهاب به
قانون ( فارسى ) — صفحة 198
مساهمون: أبو علي سينا
ص١٩٨